donderdag 31 oktober 2019

Eerste indrukken spellen Spiel 2019 (deel 1 van 4)


In deze serie blogjes geef ik mijn eerste indruk van de spellen die ik op of rond Spiel voor het eerst heb gespeeld. Ik behandel ze in alfabetische volgorde.

Het eerste spel (alfabetisch gezien) dat ik gespeeld heb, is Assalto al Castello. Anton en ik moesten even tien minuten wachten voor we iets op konden halen en zijn in de eerste stand waar plek was gaan zitten. Het was op zaterdag en dus weet je dat als er in een stand meerdere tafels leeg zijn, dat hier niet de beste spellen liggen. Assalto al Castello is een spel waar je van kaarten een soort huisje bouwt en je vervolgens om de beurt opdrachtkaarten trekt waarmee je óf je eigen huis kan versterken of mogelijkheden krijgt om het huisje van de ander te slopen (bijvoorbeeld door een kaart te gooien naar het huisje). Ik kan me vooral voorstellen dat dit spel snel slijt en voor veel ruzie zorgt als kinderen het spelen (het is nooit leuk als er iets van je gesloopt wordt). Ik vond er in ieder geval vrij weinig aan, maar het was fijn om even een momentje te kunnen zitten in de zaterdagse drukte.

Voor beide spellen in de Clever-serie (Clever en Dobbel zo Clever) was een uitbreidingsblok te koop met de ronkende naam Challenge er op. Er verandert (bijna) niets aan de spellen, maar op de blokken zijn de voorwaarden om een getal te mogen opschrijven, de punten die je krijgt en de bonussen die je kan krijgen verandert. Zo staan in de Clever Challenge in de oranje rij nu op drie plekken een min zodat je op die plek negatieve punten krijgt, maar op andere vakken krijg je juist dubbele of driedubbele punten. Maar om bij die vakjes te komen moet je wel eerst even een keer die minpunten incasseren. Deze blokken zijn echt een must have voor elke liefhebber van de Clever-spellen. Je moet echt weer even goed opletten en kijken op welke momenten je voor welke kleuren gaat. Aanrader!

Op zaterdag liepen we voorbij de stand van Taiwan Boardgame Design en daar zat een man een beetje verloren achter een tafeltje met daarop Colorful Treasure. Het spel zag er niet echt aantrekkelijk uit, maar ik vond het sneu dat iedereen hem voorbij liep en dus schoven Anton en ik aan. De uitleg ging wat stroef doordat de beste man ook niet heel vloeiend Engels sprak, maar het spel was gelukkig niet ingewikkeld dus na wat communicatieproblemen begrepen we het toch. Colorful Treasure bleek een set-collection spel met memory-element te zijn. Op tafel lagen kaarten waarvan iedere kolom drie kleuren op de achterkant had staan. Deze kleuren gaven aan welke kleuren edelstenen in die kolom lagen. Verder lag nog overal een diamant en een schatkist of sleutel. In je beurt moest je tegelijkertijd twee kaarten opendraaien en daarna mocht je (als je wilde) nog een kaart opendraaien. Als je een sleutel, schatkist of diamond vond dan moest je die pakken. Als je edelstenen vond mocht je alle edelstenen van een kleur pakken. De kaarten die je niet pakte draaide je weer dicht. Als je dus goed oplette op welke kaarten waren omgedraaid en welke kleuren er op de achterkant van de kaarten stond, dan wist je waar welke edelstenen lagen en kon je twee of zelfs drie kaarten in één beurt pakken. Ik houd niet zo van spellen met een memory-element, dus Colorful Treasure was niet helemaal mijn ding, maar ik heb me er voor een potje prima mee vermaakt. Het was een stuk leuker dan het er uit zag.

Die Macher is een spel uit 1986 dat recent heruitgebracht is op Kickstarter in een gepimpte editie. Het is een pittig spel met stevige speelduur. Anton en ik speelden dit spel met een Duits koppel uit Bonn en omdat we de speelduur een beetje wilden inperken hebben we 2 van de 4 rondes gespeeld. In Die Macher ben je een politieke partij die probeert in de regering te komen van verschillende Duitse regio’s. Aan het begin van het spel draft je je partijprogramma bij elkaar (bijvoorbeeld: voor onderwijs, tegen auto’s, voor bescherming privacy, maar geen sociaal vangnet). Vervolgens krijg je een bak geld om de stemming te gaan beïnvloeden. Je kan dan bijvoorbeeld geld gebruiken om de pers op jouw hand te krijgen zodat jouw reputatie beter wordt waardoor je de mensen in een regio overtuigd om een standpunt van jouw partij over te nemen. Of je kan besluiten dat je toch maar zelf opportunistisch een standpunt van je eigen partijprogramma aan te passen om beter aan te sluiten bij de voorkeuren in de regio. Iedere ronde wordt in een van de regio’s een verkiezing gehouden en wie het beste aansluit bij de voorkeuren van de regio wint daarbij de meeste punten. Ik vond het oprecht leuk om dit spel geprobeerd te hebben. Het was een complex spel dat je waarschijnlijk meerdere keren moet doen voordat je helemaal door hebt hoe alles precies in elkaar grijpt. Mijn eerste indruk is zeker positief, maar ook dat dit spel een te stevige speelduur heeft om veel op mijn spellentafel te komen. Ik heb het dan ook niet gekocht, maar zou het graag nog eens willen spelen in een rustiger omgeving (complexe spellen komen op Spiel niet echt tot hun recht).

Fast Sloths is het nieuwe spel van Friedemann Friese. In dit spel ben je een hongerige luiaard die op de rug van andere dieren probeert mee te liften naar de bomen met de sappigste blaadjes. Op het bord liggen fiches waar deze dieren op staan afgebeeld. In je beurt verzamel je kaarten waarmee je deze dieren kan bewegen. Ieder dier heeft zijn eigen manier van bewegen en zijn eigen beperkingen wat betreft de terreinsoorten waar hij over kan lopen (een krokodil kan bijvoorbeeld alleen maar in de rivier en op de vakken direct aan de rivier lopen en een giraf kan niet door het bos lopen). Ik vond het een leuk familiespel om te doen, voor verwende veelspelers is het denk ik net wat aan de lichte kant.

woensdag 30 oktober 2019

The most wonderful time of the year: Spiel 2019


Het afgelopen weekend was Essen weer de hoofdstad van de spellenwereld. En net als alle edities hiervoor waren er weer meer uitgevers, meer nieuwe spellen, meer vierkante meters vloeroppervlak en ook weer meer bezoekers. In dit blog deel ik mijn gedachten over de beurs, binnenkort volgen blogjes met de indrukken van de Spiel-spellen die ik inmiddels gespeeld heb.

Natuurlijk was Spiel weer een geweldige belevenis voor een spellengek. Alleen tijdens Spiel kan je alles wat de spellenwereld te bieden heeft in één dag beleven. Uitgevers uit alle hoeken van de wereld brengen hun beste en vooral nieuwste spellen in grote stapels naar Essen om ze daar te showen. Ook de spellenliefhebbers die de beurs bezoeken komen uit alle hoeken van de wereld. Ik heb deze editie spellen gespeeld met mensen uit Hong Kong, Amerika, Engeland, Duitsland en Nederland. Ik vind het echt leuk dat op Spiel het zo makkelijk is om met mensen uit andere landen spellen te doen.

Spellengek had dit jaar voor het eerst perskaarten gekregen voor Spiel en dus toog ik met mijn Spiel-maatje Anton al op woensdag naar Essen. Ik vond het opvallend dat, gelet op het internationale gehalte van de beurs, de persconferentie geheel in het Duits was. Nou is mijn Duits goed genoeg om de persconferentie te kunnen volgen, maar ik vermoed dat dat niet voor alle aanwezigen gold. Tijdens de persconferentie werden cijfers gepresenteerd over de groei van Spiel in de afgelopen jaren en een aantal spellenprijzen uitgereikt. 

Na de persconferentie mochten we vast een kijkje op de beursvloer nemen. Daarnaast mochten we naar een zaal gaan waar uitgevers hun nieuwe spellen uitgestald hadden staan. Ik vond het heel bijzonder om op de dag voor de beurs al rond te lopen. Het was indrukwekkend om te zien hoeveel mensen aan het werk zijn om alles klaar te zetten voor de bezoekers komen. Sommige stands waren al af, terwijl aan andere nog begonnen moest worden. Zonder bezoekers lijkt de beurs nog groter dan hij is. Maar het hart van de beurs is voor mij het spelen van spellen en dus voelde het nog niet als een echte Spiel-dag.

Op donderdag onderschatten Anton en ik hoe druk het zou zijn en vertrokken we  volgens onze inschatting ruim op tijd naar de beurs om vervolgens ruim een uur over het laatste stukje te doen waardoor we pas na 10 uur onze auto konden parkeren en de beurs dus al in volle gang was toen we de vloer opliepen. Dat lieten we ons op vrijdag en zaterdag niet nog een keer gebeuren, waardoor we die dagen juist veel te vroeg aanwezig waren, waardoor we wel vlot konden parkeren maar daarna nog een tijdje moesten wachten voor we naar binnen mochten. Gelukkig was het dit jaar tijdens Spiel heerlijk weer en dus geen straf om een tijdje buiten te zijn.

Wij lopen traditiegetrouw eigenlijk altijd bij ingang west (aan de kopse kant van zaal 3) naar binnen. In deze zaal zitten altijd de grote, bekende (en dus populaire) uitgevers en is het dus ook erg druk. Dit jaar was het bij ingang west een stuk minder druk dan andere jaren doordat hier alleen mensen die van te voren een kaart hadden gekocht naar binnen mochten. De jarenlange verbouwing van het beursgebouw is namelijk afgelopen en bij de “oude ingang” (die jaren gesloten is geweest)  was een nieuwe ingang gemaakt waar mensen ook ter plekke hun kaartje konden kopen. De mensen die hier naar binnen gingen werden binnen opgevangen in hallen 7 en 8 zodat ze overdekt konden wachten tot de beurs open ging en ze daarna in een keer konden doorlopen zonder nog een keer hun kaartje te hoeven laten controleren. Deze groep mensen kwam via hal 6 de beurs op waardoor de mensenmassa zich misschien ook beter over de beurs verdeelde doordat mensen voor ze in hal 3 waren al ergens bleven plakken in de andere hallen.

Het spellenaanbod is enorm, er waren alleen al meer dan duizend nieuwe spellen en daarnaast zijn er natuurlijk ook nog de wat oudere spellen te krijgen. De nadruk ligt wel echt op de nieuwe spellen. Zelfs naar hele populaire spellen van een paar jaar oud moet je soms echt zoeken op de beurs en je hebt niet eens de garantie dat je het spel gaat vinden. Als je een spel leuk vindt, dan kan je dus maar beter toeslaan, want voor veel spellen (van wat kleinere of exotischer uitgevers) is het de enige kans die je krijgt om ze te kopen. Ik heb bijvoorbeeld vorig jaar Fertility gekocht op de beurs en Anton had spijt dat hij dat niet ook gedaan had. Bij de uitgever van Fertility hadden ze alleen hun nieuwe spellen bij zich. Uiteindelijk hebben we één exemplaar van Fertility gevonden bij een winkel-stand (en die heeft Anton dus meteen gekocht).

Het is natuurlijk ontzettend moeilijk om met je spel op te vallen in deze massa. Een mooie stand helpt daarbij natuurlijk ontzettend en het valt me dan ook op dat de stands steeds mooier worden. Zelfs kleine uitgevers doen hun best om hun stands of zichzelf mooi aan te kleden. Dit gaat soms wel ten koste van het comfort. Bij Iello demonstreerden ze bijvoorbeeld Little Town aan tafels waarbij je op onconfortabele houtstammen moest zitten. Dat ziet er prachtig uit, maar ik denk dat de meeste mensen toch liever op een echte stoel zitten.

Niet alleen in de hal, hadden uitgevers hun best gedaan. In de toiletten kwam ik dit jaar ook een hele leuke, originele en toepasselijke reclame-uiting tegen. De ontzettend leuke party-game Just One heeft dit jaar de Spiel des Jahres prijs gewonnen en vierde dit door alle reclamebordjes in de toiletten vol te hangen met toepasselijke raadsels. 

Ik denk dat de enorme overvloed aan spellen er ook mede voor zorgt dat er dit jaar geen duidelijke hit op Spiel was. Dit zie je ook terug doordat de twee belangrijke Spiel-graadmeters (de Fairplay Lijst en de BGG-lijst) compleet van elkaar verschillen. Er zijn zo veel nieuwe spellen dat de aandacht van het publiek versnipperd. Ik denk dat er net zo veel toppers zijn als vroeger, het is nu alleen veel moeilijker om ze te vinden omdat het totale aantal spellen zo enorm is gegroeid. Ik verwacht dat de komende weken wel langzaam duidelijk zal worden wat de populairste spellen zijn van de nieuwe lichting spellen.

De laatste jaren wordt Kickstarter steeds populairder en op de beurs waren dan ook veel Kickstarter-projecten in alle fases van voltooiing te vinden. Aan het begin van het proces zijn er uitgevers  die hun spel demoën in de hoop dat mensen hun spel gaan backen als het uitkomt op Kickstarter. Aan het andere eind van het spectrum zijn er uitgevers die spellen die een succesvolle start op Kickstarter hebben gehad nu op de beurs verkopen. En ergens daar tussen in zit een groep spellen waar veel discussie over is, namelijk de spellen die Kickstarter hebben gebruikt om de productie van hun spel te financieren, maar die de spellen nog niet aan de backers hebben verstuurd, maar ze al wel op de beurs verkopen. Zo verwacht ik binnenkort It’s a wonderful world en Papillon te ontvangen en zag ik deze spellen al op de beurs verkocht worden. Ik heb hier gemengde gevoelens over. Aan de ene kant snap ik dat een uitgever een kans als Spiel niet kan laten liggen. En als de uitgever van te voren eerlijk heeft gezegd dat het mogelijk is dat de spellen eerder op Spiel zijn dan dat ze aan alle backers zijn opgestuurd, er bovendien een prijs voor vraagt die hoger is dan de prijs die ik heb betaald en het niet heel lang duurt voor ik het spel krijg, dan vind ik het niet zo erg. Maar als het spel goedkoper is en ik bovendien nog een flink aantal weken moet wachten, dan vind ik het niet zo netjes van de betreffende uitgever (en is dat een reden voor mij om een volgende keer niet nog een project van zo’n uitgever te backen).

Tien jaar geleden werden nieuwe spellen op Spiel nog tegen aantrekkelijke beursprijzen aangeboden. Die tijd is voorbij. Uitzonderingen daargelaten betaal je op Spiel net zo veel (of soms zelfs iets meer) voor een spel als je na de beurs in een spellenwinkel betaalt. Dit is niet heel gek, de uitgevers moeten hun kosten per slot van rekening ook terug verdienen (reiskosten, huur van de stand, inrichting vna de stand, kosten van het spel, etc.). Om spellenkopers toch over de streep te trekken, krijg je daarom tegenwoordig vaak een speciale beurspromo bij je spel. Zo kreeg ik een extra speelkaart bij Porto, een paar bonus tegels bij Little Town, mooie potloden en een gum bij Kingdomino Duel en speciale fiches die bedrukt zijn met zilverfolie bij Pharaon.

Maar niet iedere uitgever geeft de promo’s gratis weg. Sommige uitgevers verkopen promo’s voor een klein bedragje. Maar het kan ook anders. Ik had interesse in een paar promo’s voor Copenhagen van Queen Games. Queen Games vroeg echter 27 euro voor de drie kleine promo’s. Dat is me echt veel te gek, dus die heb ik maar even overgeslagen.

Op Spiel proberen uitgevers verder nog mensen hun spellen te laten kopen door de mogelijkheid te bieden om het spel ter plekke door de auteur of illustrator te laten signeren. Gelukkig mag je vaak ook aansluiten als je een spel al hebt en toch graag een handtekening wil. Ik wist bijvoorbeeld dat Elisabeth Hargrave (de auteur van Wingspan) dit jaar op Spiel zou zijn. Ik wilde heel graag haar handtekening en had daarom één vogelkaartje meegenomen om te laten signeren (een kaartje neemt per slot van rekening een stuk makkelijker mee dan de hele doos). Ik moest er even voor in de rij staan, maar het is gelukt! Ik heb verder nog een handtekening én tekening gescoord van de maker en illustrator van Kingdomino Duel en een handtekening van de auteur van Porto.

Het kan soms best lastig zijn om een tafeltje te vinden bij een spel dat je graag wil spelen. Als je gewoon rond loopt lijkt het of alle tafels de hele tijd bezet zijn. Het loont daarom om gewoon even te wachten bij een stand waar je graag een spel wil doen. Zeker als er meerdere tafels zijn waarop een spel gedemonstreerd wordt, is de kans groot dat de wachttijd meevalt. Ik vraag het vaak ook gewoon aan een van de uitleggers of aan de mensen die aan het spelen zijn. En verder houd ik mijn ogen open voor niet compleet gevulde tafels. Er zijn veel groepjes van twee spellenliefhebbers die samen de beurs bezoekers en die zijn vaak best bereid om een tafel te delen als je er om vraagt. Op deze manier heb ik flink wat spellen kunnen spelen die ik graag wilde doen.

Bij sommige stands is het extra moeilijk om een plekje te vinden doordat ze geen vaste spellen op de tafels hebben liggen, maar werken met een soort bibliotheek-systeem. Bij Schmidt, Kosmos en Ravensburger werken ze bijvoorbeeld met dit systeem. Als je in die stands een tafeltje weet te bemachtigen, kan je daarna rustig al hun nieuwe spellen proberen. Je leent dan een spel bij de uitgiftebalie, je laat het je uitleggen, je speelt het en je brengt het daarna weer terug waarna je meteen een nieuw spel leent dat je aan hetzelfde tafeltje kan gaan zitten spelen. Tafeltjes in deze stands zijn dan ook vaak uren achter elkaar bezet en het heeft daarom geen zin om hier lang op een plekje te gaan wachten.

De uitleg van een spel, kan een spel maken of breken. Ik heb dit jaar een paar keer hele goede uitleggers gehad (bijvoorbeeld bij Porto en Kingdomino Duel), maar ook een paar keer heel slechte. Soms komt dat doordat uitleggers het Engels niet goed genoeg beheersen (dit overkwam ons bij de Aziatische uitgevers soms), maar vaker doordat de uitlegger een spel zelf niet goed genoeg kent.

De uitleg ging bijvoorbeeld mis bij het eerste spel dat ik op de beurs speelde (Ticket to Ride Japan). In deze versie bouw je ook een gezamenlijk stuk hogesnelheidsspoor. Op dit spoor zet je speciale treintjes (de bullit-trains). Er zitten maar 16 van dit soort treintjes in het spel. De uitlegger was alleen vergeten te zeggen dat je op elk stuk gezamenlijk spoor maar één zo’n bullit-trein zet, ongeacht hoe lang het is. Wij waren daardoor in no time door de bullit-treinen heen. Gelukkig zag een andere uitlegger onze fout waardoor we toch nog op het juiste spoor kwamen, maar het spel is wel anders gelopen doordat we verkeerd waren gestart.

Ook bij Welcome to… new Las Vegas kregen we een belabberde uitleg. De uitlegger van dienst kende het spel eigenlijk niet goed en wist alleen op hoofdlijnen hoe het liep. Als ze iets niet helemaal wist zei ze dingen als, ja dan doe je iets met die limos, maar misschien kan je dat nu maar beter negeren want het is een eerste potje en dan wordt het wel heel ingewikkeld. We speelden dit spel met twee Amerikanen en één daarvan heeft zelf alle gaten in de uitleg proberen te vullen door de regels te lezen. We hebben het spel uiteindelijk uitgespeeld, maar echt leuk werd het niet omdat we te veel aan het worstelen waren met de regels waardoor we niet aan spelen toekwamen. Dit spel heb ik dan ook niet gekocht.


Maar natuurlijk heb ik heel veel andere spellen wel gekocht. Uiteindelijk eindigden de volgende 13 spellen/uitbreidingen in mijn trolley: Ticket to Ride Japan/Italië, Ticket to Ride Polen, de challenge-blokken voor Clever en Dobbel zo Clever, Noch mal so Gut (de opvolger van Keer op Keer), Little Town, Kingdomino Duel, Walking in the Provence, Kartograph, Point Salad, Copenhagen Roll & Write, Porto en Pharaon.

woensdag 16 oktober 2019

Recensie: Parks

In Amerika zijn zestig gebieden aangewezen als National Park. Dit zijn grote natuurparken zoals bijvoorbeeld de Grand Canyon, de Everglades, Yosemite Park, de Rocky Mountains en Yellowstone Park. Jaarlijks bezoeken vele duizenden bezoekers deze gebieden om zich te vergapen aan al het natuurschoon dat er te zien is. De schoonheid van deze parken heeft ook kunstenaars geïnspireerd om iconische afbeeldingen van de parken te maken. Deze afbeeldingen werden al gebruikt op posters en kaarten, maar zijn sinds kort ook te vinden in een bordspel: Parks.

In Parks staat het bezoeken van de prachtige National Parks centraal. Iedere speler heeft twee hikers die een jaartje vrij hebben genomen om zo veel mogelijk natuurschoon in zich op te nemen. Het spel bestaat uit vier rondes (de seizoenen) en in ieder seizoen leggen alle hikers een trail (route) af.

De trail bestaat uit een aantal landschapstegels die in een rijtje worden neergelegd. Alle hikers beginnen aan de linkerzijde. Om de beurt moeten de spelers een hiker naar rechts verplaatsen. Je mag zelf weten hoeveel stappen je de hiker verplaatst, maar het moet wel naar een lege tegel zijn (al mag je een speciaal fiche inzetten om deze regel te breken).

Vervolgens voer je de actie uit die bij de tegel hoort. Vaak betekent dat dat je bepaalde grondstoffiches mag pakken (zon, regen, bos of bergen), maar het kan ook zijn dat je bijvoorbeeld een foto mag maken (dit kost wel grondstoffen, maar levert aan het eind van het spel punten op). Naast gewone grondstoffen heb je ook nog “joker” grondstoffen die soms in het spel komen. Het Engelse woord voor joker is wild en deze grondstoffen hebben daarom de vorm van wilde dieren (wildlife).

De grondstoffen die je verzamelt kan je vervolgens gebruiken om op bepaalde locaties uitrustingskaarten (gear) te kopen die je in de rest van het spel voordelen op leveren óf om parken te bezoeken (parken leveren ook punten op aan het eind van het spel). Er liggen altijd drie parken open en als je de juiste combinatie van grondstoffiches inlevert mag je zo’n park pakken. Je kan ook een park reserveren zodat je hem op een later moment kan bezoeken.

Na vier rondes is het spel afgelopen. De speler die dan de meeste punten heeft gehaald, wint het spel.

…en de waardering

Parks is een van de mooiste, best uitgevoerde spellen die ik in lange tijd heb gezien. De kwaliteit van het spelmateriaal is van zeer hoog niveau (dik karton, linnen finish kaarten en mooie houten speelfiguren). De afbeeldingen die op de kaarten en fiches staan zijn een lust voor het oog. Maar ook over de doos waarin het spel zit is heel goed nagedacht. Onderin de doos zit een tray waarin alle kaarten, kartonnen onderdelen en de hikers netjes kunnen worden opgeborgen. Hierboven op leg je het bord en daar weer boven op komen twee aparte trays  in de vorm van een boomstronk (met deksel met houtmotief) waarin alle grondstoffiches zitten. Daar kan je dan nog het spelregelboekje opleggen en dan zit de doos keurig vol zodat het materiaal niet gaat schuiven. Enige nadeel is dat de kaarten niet meer in de tray passen als je ze wilt sleeven.

Het spel zelf is een leuk, degelijk familiespel. Heel vernieuwend is het allemaal niet, maar het werkt prima. Het liefst wil je natuurlijk elk stapje op de trail zetten zodat je alle grondstoffen kan oprapen. Maar omdat op elk plekje in principe maar één hiker mag staan, is het regelmatig verstandig om toch maar één of meer vakjes over te slaan om die ene grondstof die je echt nodig hebt binnen te harken of om er voor te zorgen dat jij als eerste een Park gaat bezoeken zodat niet net een andere speler het Park waar je voor gespaard hebt voor je neus wegpakt. Als het spel er niet zo mooi had uitgezien als het doet, had ik het vast drie pionnen gegeven. De vormgeving van dit spel voegt voor mij in dit geval écht iets toe (onder andere mooie vakantieherinneringen) en daarom geef ik een pionnetje extra.  






Auteur: Henry Aubudon
Uitgever: Keymaster Games, 2019
Aantal spelers: 1-5
Leeftijd: vanaf 10 jaar
Speelduur: circa 30-60 minuten
Prijs: circa 45 euro

zaterdag 12 oktober 2019

Recensie: Lost Cities: Rivalen

Geen spelauteur is zo goed in het recyclen van zijn eigen spelideeën als Reiner Knizia. Neem een spelconcept, verander daar een paar dingetjes aan en voilà: je hebt een nieuw spel. Dat klinkt als makkelijk scoren, maar het bijzondere is dat het vaak weer leuke spellen oplevert die net anders genoeg zijn en daardoor blijven boeien.

Het spelidee waar hij dat het meest heeft doorgevoerd is Lost Cities. Dit eenvoudige kaartspelletje voor twee heeft inmiddels zeker tien spin-offs opgeleverd (ik sluit niet uit dat ik de tel een beetje kwijt ben geraakt), waarvan zes met het Keltislabel. Rivalen kwam vorig jaar in het Duits uit en heeft inmiddels ook een Nederlandstalige versie.


Rivalen onderscheidt zich van de familieleden doordat het als eerste een veilingelement gebruikt. In plaats van het pakken of spelen van kaarten, fiches of dobbelstenen worden de kaarten hier geveild. Om beurten draaien de spelers een kaart om, totdat iemand het welletjes vindt en een veiling start. De winnaar van de veiling legt zijn geld in de pot en mag kiezen welke kaarten hij uit het aanbod neemt. Die kaarten leg je wel aan volgens het bekende principe: oplopend, waarbij weddenschappen alleen aangelegd mogen worden als er nog geen getal ligt. Bovendien mag je een van de kaarten die je niet neemt uit het spel verwijderen.

De kaarten worden aan het begin verdeeld in vier stapeltjes. Telkens als een stapel op is wordt het geld in de pot onder de spelers verdeeld. Is de laatste stapel op, dan is het spel direct afgelopen en tellen de spelers de punten in hun expedities.


…en de waardering

Het veilingsysteem zet het spelprincipe van Lost Cities helemaal op z’n kop en maakt er een totaal ander spel van. Dat geeft het spel eerder het gevoel van andere klassiekers als Ra en Traumfabrik. De afwegingen zijn daarmee ook een stuk complexer, want je moet alles meewegen: hoeveel geld heeft iedereen nog, hoe lang duurt het nog voor je weer geld krijgt, welke kaarten in het aanbod zijn nuttig en voor wie… De timing van een veiling is vaak alles, en dan moet je ook nog eens bedenken welke kaarten je wel of niet neemt bij het winnen van een veiling. Een feest voor mensen die van biedspellen als Ra houden, maar misschien minder voor hen die op zoek zijn naar een simpel kaartspelletje. Lost Cities: Rivalen is een stuk steviger dan je zou verwachten van zo’n klein doosje.







Auteur: Reiner Knizia
Uitgever: 999 Games (2019)
Aantal spelers: 2 tot 4, vanaf 12 jaar
Speelduur: 30 minuten
Prijs: ca 15 euro

woensdag 9 oktober 2019

Recensie: Mandala


Een mandala is een symbool uit het boeddhisme. Met gekleurd zand maken monniken een geometrisch patroon dat symbool staat voor de kosmos. Als de mandala af is, wordt hij weer vernietigd als symbool van de eindigheid van alle materiële dingen. Dit proces van iets opbouwen en weer vernietigen staat ook centraal in het tweepersoons spel Mandala.

In Mandala werken de spelers tegelijkertijd aan twee mandala’s. Ze maken deze mandala’s met kaarten in verschillende kleuren die het gekleurde zand vertegenwoordigen. Er zijn in totaal zes kleuren kaarten en een mandala is af op het moment dat alle zes de kleuren in de mandala voorkomen. Als dat moment aanbreekt, wordt de mandala gewaardeerd en vernietigd waarna de spelers beginnen aan een nieuwe mandala.

Iedere mandala bestaat uit drie delen. In het centrale deel kunnen beide spelers kaarten spelen, en verder kan iedere speler aan zijn of haar eigen kant van de mandala kaarten spelen. Iedere kleur kaarten mag maar op één plek komen te liggen. De kaarten die in het midden liggen, zijn de kaarten die punten opleveren. De kaarten aan de randen bepalen op hoe de kaarten uit het midden worden verdeeld.

In je beurt mag je uit drie acties kiezen. De eerste actie is dat je één kaart in het gezamenlijke deel van de mandala legt en vervolgens drie nieuwe handkaarten trekt (met een handlimiet van 8 kaarten). De tweede actie is je zo veel kaarten als je wilt van dezelfde kleur in jouw deel van de mandala legt (zonder dus je hand aan te vullen). En de laatste actie is dat je kaarten van één kleur aflegt en er andere voor in de plaats trekt.

Als een mandala af is, mogen de spelers om de beurt alle kaarten van een kleur uit het midden pakken. De speler die de meeste kaarten aan zijn kant had liggen, mag als eerste kiezen. De eerste keer dat je een kleur pakt leg je één kaart hiervan op een veld aan jouw kant van het speelveld (een stoffen kleedje) wat aangeeft hoeveel elke kaart van deze kleur aan het eind van het spel oplevert (de eerste kleur levert 1 punt per kaart op, de tweede levert 2 punten per kaart op, etc.). De rest van de kaarten leg je op een puntenstapel.

Het spel is afgelopen als de trekstapel op is of een speler alle zes de kleuren voor zich heeft liggen. Wie dan de meeste punten heeft, wint het spel.

…en de waardering


Onder het wat zweverige thema, zit een leuk abstract tweepersoons spel. Het liefst zou je alleen kaarten aan jouw kant van het bord leggen zodat je de meerderheid hebt. Maar dan is je hand snel leeg doordat je alleen extra kaarten mag trekken als je kaarten in het midden legt. En je wilt ook dat er kaarten in het midden liggen omdat die punten opleveren. Verder wil je ook nog dat in het midden kleuren liggen die jou meer opleveren dan de ander. En ten slotte moet je er ook nog op letten dat het spel beëindigd wordt op een moment dat jij voor staat en moet je dus proberen te sturen dat één van jullie wel of niet een zesde kleur kaarten krijgt bij het waarderen van een mandala. Dat zijn een hoop dingen om rekening mee te houden en daardoor sta je regelmatig voor interessante keuzes!





Auteur: Trever Benjamin en Brett J. Gilbert
Uitgever: 999 games, 2019
Aantal spelers: 2
Leeftijd: vanaf 10 jaar
Speelduur: circa 20 minuten
Prijs: circa 20 euro

woensdag 2 oktober 2019

Maandoverzicht: september 2019 (Dagmar)


Zo op het eerste gezicht lijkt de maand september een prima spellenmaand te zijn geweest met 39 gespeelde spellen, maar schijn bedriegt. Meer dan de helft daarvan speelde ik namelijk in de eerste zes dagen van deze maand, toen we nog op vakantie waren. Voor wie mijn blogje van vorige maand gemist heeft: Niek en ik hebben drie weken een heerlijke cruise gemaakt naar onder andere IJsland en Groenland. Tijdens de cruise wordt echt alles voor je geregeld en dat was echt zalig. Thuis moesten we natuurlijk gewoon weer alles zelf doen en daar hadden we het goed druk mee. Ook op mijn werk was het meteen weer flink aanpoten. En toen werd ook onze poes Snofroe nog flink ziek (het gaat langzaam weer beter met haar, maar we hebben ons twee weken lang veel zorgen om haar gemaakt en veel werk gehad om haar te verzorgen). Het aantal momenten waarop een spel op tafel kwam lag dus behoorlijk laag.

Ik heb deze maand (op de valreep) dan ook maar twee nieuwe spellen gespeeld. Het eerste nieuwe spel was Parks. Dit is een spel dat ik via Kickstarter heb gekocht, voornamelijk vanwege de vormgeving. In dit spel staan de Amerikaanse Nationale Parken centraal. De makers van dit spel hebben de rechten kunnen kopen van prachtige tekeningen die op posters en kaarten staan die je in de souvenirshops van deze parken kan kopen. Er zitten ook kaarten tussen van Mount Rainier en Glacier Bay. Niek en ik zijn tijdens onze vakantie vorig jaar op deze plaatsen geweest en ik vond het leuk om een spel te hebben dat de herinneringen aan die geweldige vakantie weer op zou halen. De uitvoering van dit spel is echt subliem. Niet alleen het artwork is prachtig, maar ook het spelmateriaal (karton en hout) is van een kwalitatief hoog niveau. En dan zitten er ook nog hele slimme trays in waardoor je het spel heel handig en netjes in de doos kan bewaren. Dit heeft als enige nadeel dat er geen ruimte is voor sleeves (maar ik ben geen sleever en heb hier dus geen last van).

Maar een spel is natuurlijk niet om naar te kijken, maar vooral om te spelen. Parks is een familiespel waar je fiches verzameld door met twee hikers (is er een Nederlands woord voor mensen die door de natuur trekken?) op een spoor bepaalde landschappen te bezoeken. Op deze manier probeer je de juiste fiches te verzamelen om aan het eind van het spoor een kaart van een National Park te bemachtigen.  Op elk vakje van het spoor mag echter maar één hiker staan. Het is daardoor soms slim om vakjes over te slaan om dat ene vakje dat je echt moet hebben, te kunnen scoren. De kaarten leveren aan het eind punten op (naast nog een paar andere dingen) en wie de meeste punten heeft wint. Er zitten een paar scherpe kantjes aan dit spel. Zo lijken de opdrachtkaarten die je aan het begin van het spel krijgt niet helemaal gebalanceerd (sommige zijn veel moeilijker dan andere). Maar dat mocht de pret bij ons niet drukken. We hebben het spel nu twee keer met veel plezier gespeeld en ik kijk erg uit naar  het volgende potje.

Het tweede nieuwe spel dat ik speelde (op de laatste dag van de maand) was Root. De doos en vormgeving zien er speels, vrolijk en misschien zelfs een beetje kinderlijk uit (de afbeeldingen zouden niet misstaan in een prentenboek), maar het spel is allesbehalve een kinderspel. Het spel speelt zich af in een bos waar vier groepen elkaar in de weg zitten. Zo proberen de katten het bos vol te bouwen met gebouwen. De vogels willen overal nesten maken. De muizen proberen in het geniep een soort revolutie op touw te zetten. En een wasbeer vindt het leuk om een beetje iedereen tegen elkaar uit te spelen. Iedere speler controleert één zo’n groep. Het lastige van dit spel is dat iedere groep volgens zijn eigen spelregels speelt en op een unieke manier punten haalt. Ik speelde met de vogels en had een paar beurten nodig voor ik een beetje gevoel begon te krijgen voor wat ik aan het doen was. Eigenlijk moet je ook nog in de gaten houden wat de andere spelers doen en hen op het juiste moment dwars zitten. Omdat zij alleen volgens andere regels en met andere doelen spelen, lukte het mij nog niet goed om dat te doen. Dit potje was dus echt een oefenpotje. Over twee weken gaan we het nog eens proberen. Ik onthoud mij dan ook nog van een oordeel.

Spiel 2019: de spellen van de grote, bekende uitgevers

Net als in elke markt, zijn er in de spellenwereld ook een aantal gevestigde spelers actief die doorgaans de meeste aandacht krijgen. Denk aan uitgevers als Kosmos, Hans im Glück, Days of Wonder, Queen en AEG. Deze uitgevers hebben op Spiel vaak grote stands, hun spellen verkopen zelden uit (al komt het wel voor) en zijn ook na de beurs makkelijk te vinden. Deze uitgevers zijn zo groot geworden doordat ze er in slagen om uit het enorme aanbod van concept spellen dat ze aangeboden krijgen, de parels er uit te vissen en goed door te ontwikkelen zodat er een kwalitatief goed spel in de schappen komt te liggen. Het is dus zeker de moeite om ook even je licht op te steken bij deze uitgevers, maar als je door tijdgebrek daar niet aan toe komt, dan is het minder erg want de spellen zijn na Spiel gewoon bij de spellenwinkels in Nederland te krijgen. En de topspellen worden vaak snel opgepikt door Nederlandse uitgevers, dus als je even wacht dan kan je misschien zelfs een Nederlandse editie kopen. Dat is vooral als er veel tekst op het spelmateriaal staat een voordeel.

Next move games komt met het derde spel in de Azul-serie, namelijk Azul:Summer Pavilion. Dit keer moet je een zomer-paviljoen bouwen uit ruitvormige stukken. Je verzamelt deze op de bekende Azul-manier, maar je legt ze niet meteen op je speelbord neer. In plaats daarvan leg je ze in een persoonlijke voorraad. Nadat alle tegels in een ronde zijn geclaimd mogen de spelers om de beurt een tegel op hun spelersbordje leggen. Op het spelersbordje staan figuren in sterren in verschillende kleuren en in elk vakje staat een getal (1-6). Als je op blauw 4 een speelstuk wil leggen, dan heb je daarvoor 4 blauwe speelstukken in je persoonlijke voorraad nodig. Je scoort punten voor ieder stuk dat je plaatst, waarbij je een bonus krijgt als je het stuk naast eerder geplaatste stukken legt. Ik vond het tweede spel uit de Azul serie (Azul, the stained glass of Sintra) best aardig maar niet leuk genoeg om naast Azul in mijn kast te hebben staan. Ik ben heel benieuwd hoe deze derde variant speelt en of het de moeite van een aanschaf waard is.

The Castles of Burgundy is één van mijn favoriete spellen. Het is een super leuk spel, maar het ziet er alleen niet zo mooi uit. Er zijn in de loop van de jaren heel veel uitbreidingen van dit spel verschenen, waar ik er één van heb. Op Spiel verschijnt nu de nieuwe editie van deze klassieker. Het spel heeft een make-over gehad en alle uitbreidingen zitten ook in de doos. Op dit moment is alleen bekend hoe de doos er uit komt te zien, maar nog niet hoe het spelmateriaal er uit ziet. De doos vind ik eerlijk gezegd nog steeds lelijk, maar op zich zou ik het wel leuk vinden om de extra uitbreidingen te hebben. Maar tegelijkertijd vind ik het spel zonder al die uitbreidingen ook al heel erg leuk. Ik twijfel dus nog een beetje. Ik denk dat ik het niet ga doen, tenzij het spel echt heel mooi is geworden. Voor hetzelfde geld kan ik per slot van rekening ook een ander nieuw spel kopen.

Days of Wonder is heel kieskeurig als het om het uitbrengen van nieuwe spellen gaat. Ze kiezen er voor om ieder jaar maar een heel beperkt aantal titels uit te brengen (waarvan een groot deel uitbreidingen op bestaande succesvolle series als Ticket to Ride en Mémoir ’44). Ze stoppen dus al hun ontwikkel-energie in die paar spellen. En dat levert altijd spellen op die er geweldig uitzien, met goede spelregels. Dit jaar brengen ze een spel uit met een thema dat me erg aanspreekt, namelijk een spel over het duiken naar schatten, Deep Blue genaamd. Het is een familiespel waarin push your luck en enginebuilding de belangrijkste spelmechanismen zijn. Dat zou een leuk spel kunnen opleveren. Ik hoop dat ik het spel op Spiel kan proberen.

Look Out komt met een tweepersoons spin-off van Snowdonia (dat ik nooit gespeeld heb), genaamd Foothills. In dit spel ga je spoorwegen aanleggen in Engeland. Iedere speler heeft een aantal actiekaarten voor zich liggen. In je beurt voer je één van de acties uit en draai je de kaart om. Op de achterkant van de kaart staat een andere (minder sterke) actie die je eerst weer moet doen voor je de sterke actie weer kan kiezen. Met deze acties bouw je langzaam je spoorwegen. Ik ben altijd op zoek naar leuke tweepersoonsspellen en Look Out heeft in het verleden veel goede spellen opgeleverd (en een paar missers). Ik houd dit spel dus in de gaten!

Iello neemt dit jaar Isthar: Gardens of Babylon mee naar Spiel. In dit spel moet je de woestijn gaan omtoveren in een prachtige tuin door bloemen en bomen te planten. Dit doe je door tegels (die je kiest uit een voorraad) neer te leggen op een bord. Ik vind het altijd leuk om langzaam iets te zien ontstaan, dus Isthar zou wel eens helemaal in mijn straatje kunnen passen. Het lijkt een licht familiespel te zijn, dus het zou te licht kunnen zijn. Try before I buy dus.

Ik heb al Tiny Towns in mijn kast staan (erg leuk spel) en op  Spiel komt nu ook nog Little Town uit. Ik vind de titels verwarrend veel op elkaar lijken, maar de spellen lijken wel echt van elkaar te verschillen. Little Town is een workerplacer waar je met je mannetjes grondstoffen verzameld die je gebruikt om gebouwen te maken waarmee je weer speciale eigenschappen krijgt. Ik houd wel van dit soort spellen en wil dit spel dus graag beter bekijken. Voor een Little Town is per slot van rekening altijd wel een plek in mijn spellenkast te vinden.

Kosmos brengt het reisspelletje Palm Island uit. De palm in de titel verwijst niet alleen naar de tropische boom die op bounty eilanden groeit, maar ook naar de palm van je hand.  Dit spel is namelijk zo handzaam dat je er zelfs geen tafel voor nodig hebt omdat je de kaarten tijdens het spelen in je hand houdt. Je hebt een stapel kaarten in je hand en van de bovenste twee zie je welke actie je er mee kan uitvoeren. De kaarten kunnen op vier manieren gebruikt worden (afhankelijk van welk deel van de kaart je ziet).  Voor een  leuk, handzaam reisspelletje heb ik altijd een plekje beschikbaar. Handzaam is het spel dus zeker, nu nog uitzoeken of het ook leuk is.

Voor Sagrada komt dit jaar een kleine uitbreiding uit, Sagrada, the great facades, Passion genaamd. Dit is de eerste van een serie van drie uitbreidingen die voor het kleurrijke puzzelspel uitkomt. In elke uitbreiding zitten een aantal modules die je aan Sagrada kan toevoegen. In deze uitbreiding vind je witte dobbelstenen die je kan gebruiken om de kleurregels te omzeilen, nieuwe doelkaarten en kaarten waarmee spelers speciale eigenschappen krijgen. Ik speel Sagrada met plezier. Als deze uitbreiding een beetje gunstig geprijsd is, dan mag hij natuurlijk mee naar huis.

In 2012 sloeg Machi Koro in als een bom. Het was een van de eerste spellen uit Japan die aansloegen en al snel over de hele wereld werd uitgegeven. Dit jaar is er een Legacy spel van Machi Koro verschenen. De doos bevat tien scenario’s waarin je nieuwe dingen unlocked, ontdekt en het spel blijvend verandert. Wat er precies gebeurt is natuurlijk geheim. Ik ben heel benieuwd naar dit spel. Ik weet alleen dat 999 met een Nederlandse editie komt, dus ik ga daar op wachten.