maandag 30 september 2019

Spiel 2019: de roll & writes op mijn radar

De spellenwereld is duidelijk nog niet op het roll & write genre uitgekeken. Ik speel dit genre zelf ook graag omdat het vaak spellen zijn die door de dobbelstenen veel variatie bieden met niet te ingewikkelde regels en een beperkte speelduur. Perfect dus voor ’s avonds op een werkdag als je te moe bent voor echte breinbrekers. Tijdens onze vakantie had ik van mijn favoriete roll & write spellen wat velletjes gelamineerd. In een doos had ik alle dobbelstenen zitten die ik voor de verschillende spellen nodig had en uitwisbare stiften. En in een zakje zat de stapel gelamineerde briefjes. En op die manier had ik heel weinig ruimte nodig om heel veel spellen mee te nemen.

Ook dit jaar komen er tot mijn genoegen weer flink wat nieuwe roll & writes uit. Het gaat zowel om nieuwe spellen als om uitbreidingen of varianten van bestaande spellen. Het zijn er te veel om op te noemen, maar de volgende spellen staan op mijn radar om te checken op Spiel. Er zullen er vast een aantal mee terug naar huis gaan.

Cartographers is geen roll & write spel maar een flip & write spel (denk aan Welcome to…). In dit spel geven de opengeflipte kaarten aan wat voor soort landschappen en in welke vorm (denk tetris-stukken) je op een briefje moet tekenen. Op deze manier creëer je een landschap. Hoe je eindresultaat wordt gescoord, wordt bepaald door opdrachtkaarten. Doordat je ieder spel andere opdrachtkaarten kan gebruiken, lijkt dit spel lekker veel variatie te bieden. Interessant!

In Cat Café ga je aan de slag met de aankleding van een krabpaal voor katten op basis van de speeltjes die de dobbelstenen je schenken. Ieder kattenbaasje weet dat katten ondankbare wezens zijn die bij voorkeur het speelgoed dat je voor ze koopt volstrekt negeren om te gaan spelen met een propje papier dat per ongeluk op de grond is gevallen. Het lijkt me dus heerlijk om wel eens beloond te worden voor mijn inspanningen om een kat van leuke speeltjes te voorzien. Het spel is gebaseerd op een Koreaans spel (Cat Tower). Wat je van ver haalt, is lekker, dus mijn interesse is gewekt.

Voor zowel Clever als Dobbel zo Clever verschijnen twee nieuwe scoreblokken (Ganz schön Clever Challenge I) waarmee je deze beide dobbel-toppers op een andere manier kan spelen. De regels blijven hetzelfde, maar de velletjes zijn net een beetje aangepast waardoor bijvoorbeeld de bonussen op andere plekken staan of de voorwaarden voor welk getal je mag invullen zijn veranderd. Clever en Dobbel zo Clever spelen wij regelmatig, dus deze blokken neem ik vast mee naar huis (voor die paar euro kan je best een gokje wagen).

Copenhagen roll & write is (what’s in a name) de roll & write spin-off van Copenhagen het bordspel. Ook dit keer moet je mooie Deense gebouwen gaan maken met tetris-stukken. De tetris-stukken staan op een velletje. De actieve speler gooit vijf dobbelstenen met gekleurde stippen. De actieve speler kiest vervolgens een kleur en mag van het velletje een tetris-stuk van die kleur met evenveel vakken kiezen als hij dobbelstenen in die kleur heeft gegooid en op zijn vel tekenen. De andere spelers mogen een overgebleven dobbelsteen kiezen en krijgen daarmee speciale acties. Ook dit keer scoor je punten als je rijen of kolommen vol hebt gemaakt en is het spel afgelopen als iemand 12 punten of meer heeft.

Kingdomino Duel is de roll & write spin-off van Kingdomino, de winnaar van de Spiel des Jahres in 2017. Kingdomino heb ik één keer gespeeld en kon me toen niet zo bekoren. Maar Kingdomino Duel klinkt wel heel leuk. In dit spel gooi je met vier dobbelstenen. De startspeler kiest er één van uit, de andere speler kiest er twee en de laatste dobbelsteen gaat weer naar de startspeler. Met je twee dobbelstenen maak je vervolgens een domino-steen die je op je blaadje moet tekenen. Op de dobbelstenen staan verschillende soorten landschappen die op verschillende manieren gewaardeerd worden. Klinkt als een leuk puzzelspelletje!

Noch mal so gut! is een vervolg op Noch mal (Keer op Keer in het Nederlands). Keer op Keer hebben Niek en ik echt grijs gespeeld. Er is nog niet zo veel bekend over Noch mal so gut!. Er zijn wat nieuwe regels en mogelijkheden aan het spel toegevoegd, waaronder een extra dobbelsteen met speciale symbolen. Gelet op de populariteit van Keer op Keer bij mij thuis, is het zekerheidje dat dit spel mee naar huis gaat.

On Tour is een roll & write spel waarin je de route van een band die op tournee gaat in Amerika gaat plannen. Iedere ronde worden twee tienzijdige dobbelstenen gegooid en met deze worp vorm je een nummer (dus 4 en 2 kunnen zowel 24 als 42 vormen). Dit nummer schrijf je ergens op een staat (waarbij je de keus hebt uit drie staten die willekeurig worden gekozen door middel van kaarten). Aan het eind van het spel moet je een route tekenen waarbij de getallen netjes oplopen en scoor je punten voor het aantal staten dat je bezoekt. Dit klinkt ook weer als een lekker puzzelspelletje en  het spel ziet er ook nog heel leuk uit.

Voor Welcome to… verschijnt zowel een nieuwe uitbreiding met twee nieuwe scoreblokken als een geheel nieuwe variant. In de uitbreiding zitten twee scoreblokken. Op het ene scoreblok moet je iets met ijsjes doen en op het andere met zombies. Ik moet eerlijk bekennen dat ik de vorige uitbreiding (met paaseieren en doomsday) nog niet gespeeld heb, dus ik weet niet zeker of ik al nog een uitbreiding nodig heb, maar ik wil hem toch even noemen. De nieuwe variant heet Welcome to… New Las Vegas. In deze variant heb je twee briefjes: op de ene teken je de plattegrond van Las Vegas en op de andere houd je bepaalde zaken die je gescoord hebt bij. Ik zie het nog niet helemaal voor me, maar Welcome to… vind ik een leuk spel en Las Vegas is een thema waar ik mijn Elvis-minnende man goed mee naar de tafel kan lokken. Dit spel is dus zeker een tweede blik waard.

Welcome to Dinoworld heeft niets met de Welcome to…- spellen te maken (vandaar dat er geen drie stipjes staan na welcome to), behalve dat het ook een roll & write spel is. In dit spel gooi je met dobbelstenen waar op staat welke elementen je aan je dinosaurus dierenpark kan toevoegen. Je moet daarbij goed plannen waar wat komt zodat de verblijven van voldoende stroom voorzien zijn om de beveiliging te waarborgen. Ook dit klinkt weer als een leuk puzzelspelletje en het heeft nog een leuk thema als bonus.

zondag 29 september 2019

Hoe bereid je je voor op Spiel?


Nog een paar keer knipperen met je ogen en dan is het oktober, de maand waar spellengekken een grote cirkel omheen zetten in hun agenda. Spiel valt dit jaar helaas laat (24 tot met 27 oktober), dus we moeten nog wel even geduld hebben. Gelukkig kunnen we de tijd tot Spiel nuttig besteden door ons grondig voor te bereiden. In dit blog geef ik een aantal tips hiervoor (vooral gericht op mensen die voor het eerst afreizen naar het spellen-walhalla).

Laten we met het leukste deel beginnen: het doorploegen van de enorme lijst met Spiel-spellen die op Boardgamegeek staat. De teller is de duizend inmiddels al ruim gepasseerd. En dat terwijl de lijst nog (bijna) dagelijks wordt aangevuld met nieuwe spellen. De BGG-lijst is voor mij de belangrijkste bron voor Spiel-informatie. Niet alleen gebruik ik deze tool om de spellen die me interessant lijken te markeren, vlak voor de beurs gebruik ik hem ook om lijsten te printen met de zaal- en standnummers van de uitgevers van deze spellen. Vervolgens print ik plattegronden van de beurs en kleur daar de stands in van deze uitgevers. En voor de zekerheid kopieer ik deze plattegronden dan nog een paar keer omdat ik de neiging heb ze bij de eerste stand op Spiel kwijt te raken.

Het is natuurlijk onmogelijk om me echt goed te verdiepen in meer dan duizend spellen om te bepalen hoe interessant ik ze vind. Ik doe dat voor een groot deel op basis van vuistregels. Zo kijk ik met extra interesse naar uitgevers of auteurs die in het verleden spellen hebben afgeleverd die ik leuk vind. Ik ben verder in deze fase heel erg oppervlakkig en spellen met een leuk thema en een goed uiterlijk, hebben een streepje voor. Verder houd ik rekening met dat ik vooral niet al te lange tweepersoonsspellen speel en heb ik dus minder interesse in spellen die je niet met twee spelers kan spelen en die de (veel) langer dan een uur duren. Verder kijk ik naar wat de belangrijkste spelmechanismen zijn (die staan direct onder de titel op BGG). Ik houd bijvoorbeeld erg van roll & write spellen en workerplacement spellen maar niet zo erg van auction spellen of asymetrische spellen. Verder geef ik spellen van exotische uitgevers uit verre landen ook extra aandacht omdat je deze spellen na Spiel niet zo makkelijk meer kan krijgen en ik het leuk vind om iets bijzonders van Spiel mee te nemen. De komende drie dagen zal ik verklappen welke spellen op mijn interesse-lijst staan (die weer eens langer is dan mijn budget groot).

Overnachten in de jeugdherberg met huiskat
Bij de voorbereiding voor Spiel hoort verder het zoeken van een overnachtingslocatie als je meerdere dagen gaat.  Ik ga dit jaar weer met Anton en omdat het natuurvriendenhuis waar we normaal naar toe gingen al vol zat toen we aan het begin van de zomer wilden boeken, hebben we nu een andere locatie gevonden. Ik ben benieuwd hoe dat gaat bevallen. Als je nu nog op zoek moet naar een plaats om te slapen, dan verwacht ik dat je óf de hoofdprijs moet gaan betalen óf iets verder zal moeten reizen. Tien jaar geleden was het geen enkel probleem  om vlak voor Spiel nog een betaalbaar middenklasse hotel te boeken. Dat lukt nu echt niet meer, de meeste hotels zijn maanden van te voren al volgeboekt en de grote vraag drijft de prijs ook flink op.

Ik  raad Spiel-gangers verder van harte aan om zelf een goede tas mee te nemen om de spellen die je koopt te dragen (bijvoorbeeld een rugzak, een trolley of een grote boodschappentas). Op de meeste plekken krijg je wel een tasje als je een spel koopt, maar de standaard plastic tasjes gaan echt enorm in je handen snijden als je ze lang moet dragen (zeker als er een zwaar spel in zit). Sommige uitgevers geven je tegenwoordig goede tassen als je voor een groot bedrag spellen koopt, maar dit zijn nog steeds uitzonderingen. Deze tassen zijn overigens wel hele leuke souvenirs van een Spiel-bezoek. Ik gebruik de tas die ik twee jaar geleden van Taiwan Boardgame Design heb gekregen nog steeds iedere keer als ik meerdere spellen mee moet nemen. En ten slotte het is natuurlijk ook beter voor het milieu als je zelf een tas meeneemt.

Het is verder slim om in Nederland al wat geld te pinnen. Je kan op steeds meer plaatsen met pin betalen op Spiel, maar er zijn nog verrassend veel stands waar je contant af moet rekenen. Er zijn pinautomaten aan de buitenkant van het gebouw, maar daar staat vaak een flinke rij. Contant betalen kan ook een goede manier zijn om te voorkomen dat je meer uitgeeft dan je wilt. Als je geld op is, is dat dan het moment om te stoppen met het kopen van spellen.

Als je met de auto gaat, is het verstandig om van te voren te controleren of je een groene milieusticker nodig hebt. Het schijnt dat er een manier is om bij de beurs te komen zonder die sticker nodig te hebben, maar vraag me niet hoe. Ik zou er voor de zekerheid eentje regelen. Dat kan in ieder geval via de website van de ANWB, maar je kan ook in Duitsland naar een autodealer gaan en daar ter plekke een sticker kopen.

Als je met de auto komt dan zijn er verschillende parkeerplaatsen direct naast het beursgebouw, maar die lopen snel vol. Als je naast de beurs wilt parkeren, moet je zeker een uur voor opening aanwezig zijn (liefst nog eerder). Er is ook een grote parkeerplaats (P10) op enige afstand van de beurs. Vanaf deze parkeerplaats wordt je met bussen naar het beursgebouw gebracht. Er is een metrohalte voor de ingang van de beurs, dus je kan ook met het OV gaan (ik heb daar zelf geen ervaring mee en kan daar verder dus niets over vertellen behalve dat de halte voor de deur ligt).

De klimaatbeheersing is inmiddels best goed op Spiel, maar desondanks kan het soms toch nog flink warm worden op de beurs. Het is daarom handig om je in laagjes te kleden zodat je wat uit kan trekken als het warm wordt en je je weer lekker warm kan aankleden als je weer weg gaat. Ik hoop natuurlijk op prachtig herfstweer in het weekend van Spiel, maar voor hetzelfde geld krijgen we de eerste herfststorm over ons heen. Je loopt ook heel wat af op een Spiel dag (de beurs is echt enorm), dus trek vooral comfortabele schoenen aan. En nog een tip: neem deodorant mee en gebruik hem regelmatig. Het klinkt als een open deur, maar helaas vertelt mijn neus dat er op Spiel nog flink wat mensen rondlopen die deze tip hebben gemist. Zeker op de latere dagen van de beurs ruik je een paar keer per dag dat iemand al dagen in hetzelfde t-shirt loopt en het warm heeft gehad.

De bezoekersaantallen nemen nog ieder jaar toe en daardoor is het soms lastig om een plekje te vinden om een spel te doen. Vroeger liep ik rond tot ik ergens een plekje vrij zag komen, maar vaak speelde ik daardoor maar weinig spellen waar ik echt in geïnteresseerd was. Tegenwoordig kijk ik of mensen al bijna klaar zijn met een spel (je kan dit ook gewoon aan mensen of demo-ers vragen) en wacht ik zo nodig een kwartiertje. Je moet dan wel even wachten, maar daardoor lukt het vaak wel om de spellen te doen die ik graag wil proberen.



En de laatste tip is om zelf eten en drinken mee te nemen naar de beurs. Je kan alles kopen op de beurs, maar dat is natuurlijk duurder. En het kost natuurlijk minder tijd als je zelfvoorzienend bent. Je kan dan tijdens een spelletje wat te eten of drinken pakken. Het is dan wel zo netjes om dingen mee te nemen waar je schone handen van houdt. Drinken met prik is bijvoorbeeld risicovol. Je maakt geen vrienden als je een blikje opentrekt en het lekker begint te spuiten. Het eten op de beurs is overigens prima. De afgelopen jaren heb ik regelmatig aan het eind van de dag in de Galeria een smakelijke wrap, turkse pizza of hamburger gehaald zodat we ’s avonds geen pizza’s meer hoefden te laten bezorgen in het natuurvriendenhuis (we waren vaak te moe om er dan nog uit te gaan).

zondag 22 september 2019

Recensie: Berenpark: De Grizzly's zijn los!

In 2017 kwam het leuke familiespelletje Berenpark op de markt. In dit spel moet je met tetris-vormige tegels een mooie dierentuin bij elkaar puzzelen. Dierentuinen blijven in het echt aantrekkelijk door continue te veranderen. Als je als dierentuin je bezoekersaantallen een zetje wilt geven, dan kan je maar beter snel nieuwe verblijven bouwen, baby-dieren geboren laten worden of nieuwe diersoorten binnen halen. Natuurlijk doet Berenpark met deze trend mee door grizzly’s en een monorail aan het park toe te voegen. Alleen de baby-beren ontbreken nog, maar wie weet komt dat ooit in een tweede uitbreiding.

De doos van Berenpak zitten twee modules en wat extra spelmateriaal voor het basisspel. In de doos zitten namelijk extra toiletgebouwen (dit keer vermomd als schattige blauwe en roze beren), wat extra dierenverbijven en extra opdrachtkaarten. Dit materiaal verandert niets aan het spel.

De eerste module die in het spel zit zijn de Grizzly’s. Grizzly-beren zijn hele grote beren en die hebben dus ook extra grote verblijven nodig in extra grote dierentuinen. Als je met deze uitbreiding speelt dan leg je de 12 Grizzly tegels naast het spelbord en krijgt elke spelers een extra parkgebied om vol te bouwen (5 tegels in plaats van de gebruikelijke 4). Deze grizzly-tegels zijn groter dan de normale dierenverblijven en leveren ook extra punten op, maar zijn dan ook lastiger te plaatsen. Aan het begin of eind van je beurt mag je een groene tegel en een dierenverblijf omruilen voor een grizzly-tegel die je dan vervolgens op de normale manier in je beurt mag plaatsen.

De tweede module is de monorail. Spelers mogen in deze uitbreiding op groene gebieden monorail-torens bouwen. Iedere keer dat je op de juiste afstand (twee vakjes) een nieuwe toren bouwt, mag je een nieuwe monorail in gebruik nemen. Je moet daarbij wel opletten dat de monorail verplicht moet zigzaggen en dat je geen tweede monorail mag beginnen. Je moet dus goed plannen om een mooie lange monorail in je park aan te leggen. Elke monorail die je bouwt is punten waard, maar hoe eerder in het spel je ze bouwt, hoe meer ze waard zijn.

…en de waardering

Berenpark is een echt een familiespel: een leuk spel met aansprekend thema dat niet te moeilijk is. Het nadeel hiervan is dat het spel telkens een beetje hetzelfde verloopt en op den duur een beetje saai wordt. Door de grizzly’s en de monorail toe te voegen, ben je meteen uit je Berenpark-comfortzone. De ruimtelijke puzzel die je in Berenpark aan het maken bent, wordt er namelijk een stukje uitdagender door. Als je Berenpark niet leuk vond, dan zal deze uitbreiding dat niet veranderen. Maar als je Berenpark met plezier speelt, maar er een beetje op uitgekeken bent door het gebrek aan variatie, dan zal deze uitbreiding je vast bevallen doordat het het spel net wat extra pit geeft.







Auteur: Phil Walker-Harding
Uitgever: 999 games, 2019
Aantal spelers: 2-4
Leeftijd: vanaf 8 jaar
Speelduur: 30-45 minuten
Prijs: circa 25 euro

zaterdag 21 september 2019

Recensie: Kwakzalvers van Kakelenburg: De Kruidenheksen

Een van de onverwachte spellenhits van het afgelopen jaar was voor mij Kwakzalvers van Kakelenburg. Een lekker chaotisch spel met veel variatie, waar je toch wel degelijk een strategie kon bepalen. In korte tijd kwam het tien keer op tafel, wat voor een spel van een klein uurtje toch ook weer niet heel vaak gebeurt. Hoewel ik nog lang niet alle mogelijke combinaties aan ingrediënten eens had gespeeld was een uitbreiding direct welkom, want meer variatie is in zo’n spel altijd goed. Een spel als Kwakzalvers leent zich, net als het verwante Dominion, uitstekend voor uitbreidingen. Het duurde dan ook niet lang voor de eerste een feit was: de Kruidenheksen.

Zoals verwacht biedt Kruidenheksen in de eerste plaats meer van hetzelfde: van alle ingrediënten zijn er smaakjes bijgekomen en er is zelfs een nieuw ingrediënt met een variabele waarde. Pompoenen smaken nog steeds hetzelfde, maar er is wel een reuzenpompoen van waarde 6 bijgekomen. Daardoor zal je ketel tegen het einde regelmatig gaan overlopen, waar de uitbreiding een mooie oplossing voor biedt.


Minder voorspelbaar is de toevoeging van de kruidenheksen: er zijn er drie, met vier mogelijkheden voor elk. Elke kruidenheks mag je een keer tijdens het spel inzetten, op een moment naar keuze. Daarmee kun je bonuspunten scoren, voordelig ingrediënten kopen, de mix in je ketel verbeteren en andere leuke dingen.


...en de waardering

Kruidenheksen maakt van Kwakzalvers een feest om te (blijven) spelen. Zeker de heksen zelf bieden een mooie extra tactische laag: als je ze vroeg inzet is hun bonus kleiner maar, heb je er langer iets aan en vice versa. Het juiste moment om ze te gebruiken ligt dus niet vast. Ook de nieuwe ingrediënten geven weer stof tot nadenken. De ideale mix is elk potje weer anders en spelers kunnen met verschillende samenstellingen even goed (of slecht) scoren. En als mooie bonus levert Kruidenheksen ook materiaal voor een vijfde speler.

Mensen die Kwakzalvers maar zo-zo vinden zullen door deze uitbreiding niet overtuigd worden, maar voor fans is het een onvermijdelijke aanschaf.







Auteur: Wolfgang Warsch
Uitgever: 999 Games (2019)
Aantal spelers: vanaf 2 tot 5
Leeftijd: vanaf 12 jaar
Speelduur: 45 tot 75 minuten
Prijs: circa 25 euro

Recensie: Legenden van Andor: De verloren legenden

Nog voor Pandemie met het legacyconcept hoge ogen gooide, was er al een ander coöperatief spel met een verhalende opbouw en veranderende regels: Legenden van Andor. De losse scenario’s stonden dan wel minder sterk met elkaar in verbinding dan bij Pandemic Legacy, daar stond tegenover dat je eenmaal gespeelde avonturen telkens opnieuw kunt spelen. De grootste verrassing is er misschien af, maar elk scenario blijft bij herspelen een uitdagende puzzel.


Maar zoals bij ieder spel dat draait om scenario’s wil je na een tijdje wel iets nieuws proberen. Gelukkig zijn er al verschillende uitbreidingen verschenen, sommige met nieuwe speelborden. De verloren legenden komt in een kleinere doos met drie avonturen; uiteraard wel met apart materiaal voor de verschillende legenden.

Nieuwe figuranten zijn de Tulgori en de arbaks. De eerste zijn een reizend handelsvolk, dat je aan verschillende interessante objecten kan helpen. De arbaks zijn vreemde boswezens, die aardig lastig maar ook behulpzaam kunnen zijn. Samen spelen ze de hoofdrol in de eerste legende. Daarna volgen ontmoetingen van meer bedreigende aard, met als sluitstuk een avontuur in de dwergenmijnen, op de minder gebruikte achterkant van het bord.

...en de waardering

De verloren legenden is een pittige uitbreiding, die uitermate geschikt is voor de fans van Andor op zoek naar een uitdaging. Die moeilijkheidsgraad vind je helaas ook terug in de complexiteit. Iedere legende bestaat uit een enorm pak kaarten met veel bijbehorend speelmateriaal. Zeker als je een legende voor het eerst speelt, moet je je door een hele trits nieuwe regels werken die bepalend zijn voor het spel. Dat begint al bij het klaarzetten van het spel, wat zo een halfuur kan duren. Ook tijdens het spel wordt het avontuur regelmatig onderbroken voor weer nieuwe spelelementen en bijbehorende regels. Dat haalt de vaart nogal uit het spel. Reken er bij een eerste keer spelen van een legende op dat je minimaal twee uur bezig bent, waarvan een groot deel gaat zitten in voorbereiden, kaarten voorlezen, regels opzoeken en andere administratie.

Gelukkig zitten de avonturen weer goed in elkaar en blijft het vaak tot het eind spannend of het gaat lukken op niet. Ik sta altijd weer paf hoe je in zo’n open spel telkens weer een gelaagd avontuur kunt bedenken. Dat is ook hier weer gelukt.

Voor de diehard fans van Andor is deze uitbreiding dus zeker weer genieten, minder ervaren spelers zullen door de complexiteit waarschijnlijk afhaken.







Auteurs: Dorothea Michels en Matthias Miller
Uitgever: 999 Games (2019)
Aantal spelers: 2 tot 4, vanaf 12 jaar
Speelduur: 90-150 minuten
Prijs: ca 20 euro

zondag 8 september 2019

Maandoverzicht: augustus 2019 (Dagmar)



De afgelopen maand was het voor Niek en mij tijd voor vakantie. We begonnen met een lang weekend in Denemarken voor een Elvis-event. En we eindigden de maand met een cruise naar o.a. IJsland en Groenland. Door deze cruise is dit maandoverzicht wat later dan jullie van me gewend zijn. Met zo veel vakantie in een maand, was er ook veel tijd voor spelletjes. De teller eindigde op 101 spellen (een all time high).

Ik speelde deze maand 3 spellen echt voor het eerst, namelijk Copenhagen, LAMA en de uitbreiding voor Berenpark (De grizzly’s zijn los!). Over Copenhagen heb ik al een recensie geschreven (zie hier).

LAMA is een heerlijk kaartspelletje waar je af en toe je geluk moet beproeven, maar waar je je medespeler(s) ook af en toe genadeloos dwars kan zitten. Alle spelers beginnen met zes kaarten in hun hand. Op de kaarten staan de getallen 1 tot en met 6 of een lama. Er wordt een startkaart opengedraaid. De spelers mogen vervolgens om de beurt een kaart trekken, een kaart spelen of passen. Als je kaarten speelt dan moet je op de openliggende kaart een kaart met hetzelfde getal leggen of een kaart die exact één hoger is. Na de 6 komen de lama’s en daarna begin je weer bij 1. Als je niet meer kan of wil, dan pas je en dan mogen de andere spelers nog wel kaarten afleggen, maar geen kaarten meer trekken. Nadat iedereen alle kaarten die hij kan heeft uitgespeeld, krijgt iedereen minpunten voor de kaarten die je nog op handen hebt. Je krijgt net zo veel minpunten als de waarde van een kaart, maar als je meerdere kaarten met hetzelfde getal hebt dan krijg je de minpunten maar één keer. Een lama levert 10 minpunten op (au!). Als het je lukt om al je kaarten af te leggen dan  mag je een minpuntenfiche inleveren (je hebt fiches van 1 en 10 punten). Tijdens het spel wil je natuurlijk graag zelf je hand leegspelen of in ieder geval niet blijven zitten met hoge kaarten, terwijl je je medespelers het tegenover gestelde toewenst. De kunst is om te passen op het moment dat het de anderen het meeste pijn doet. Maar misschien is de ander wel aan het bluffen en heeft hij al een compleet rijtje op handen en wacht hij tot jij stopt met hopelijk nog wat kaarten op handen waar na hij zijn hand even snel leeg speelt. LAMA is een simpel kaartspelletje waar meer in zit dan je op het eerste gezicht denkt. Natuurlijk speelt geluk een rol, maar met alleen geluk ga je niet winnen.

De uitbreiding van Berenpark bevat drie modules die je aan het spel toe kan voegen. De eerste module zijn nieuwe bonuskaarten, de tweede voegt een nieuwe berensoort toe (de grizzly’s) en de laatste een monorail. Niek en ik speelden met nieuwe bonuskaarten en de grizzly’s. De grizzly-tegels zijn extra grote verblijven. Je kan zo’n verblijf pakken door een witte en groene tegel die je eerder gepakt hebt in te leveren. Het is nog verdraaid lastig om deze tegels te verzamelen en vervolgens een grizzly verblijf handig te plaatsen. Maar lastig is leuk en dus speelden we deze variant met plezier. Het blijft leuk om een dierentuin te bouwen.

Deze maand speelde ik verder nog een spel dat ik in een ver en grijs verleden al eens gespeeld had weer eens, namelijk Rotterdam. Dit spel stond in de bibliotheek van ons cruiseschip (inderdaad De Rotterdam) en het leek me passend om dit spel te spelen. Het spel was zo waar nog compleet, al was het bord wel beschadigd (een kwart was losgescheurd, maar dat maakt voor het spelen niet uit). In Rotterdam moet je met containerschepen ladingen op de juiste kades in de haven van Rotterdam afzetten. Op de kaart staat de haven van Rotterdam afgebeeld met gekleurde pijlen voor de vaarroutes. De spelers kiezen om de beurt welke kleur vaarroutes geactiveerd worden. Alle schepen die voor de juiste kleur vaarroute liggen moeten dan varen. En zo kan het zo maar gebeuren dat jij op een splitsing de blauwe vaarroute wil nemen die naar de juiste kade gaat, maar de andere speler de rode vaarroute kiest waardoor jouw schip zo de kade voorbij vaart. In de haven kan niet gekeerd worden dus als je je afslag gemist hebt, dan is je kans ook verkeken. Je kan wel proberen een beetje te plannen door te anticiperen op welke kleur een andere speler gaat kiezen, maar die kan gewoon om jou te narren een kleur kiezen waarmee een schip van jou expres de verkeerde kant op wordt gestuurd.

De spellenbibliotheek aan boord van de Rotterdam was niet echt aantrekkelijk voor een spellengek. Naast Rotterdam hebben we alleen nog Carcassonne gespeeld. Verder stonden er nog een paar dozen Catan, maar daar heb je een derde speler voor nodig dus die hebben we niet gespeeld. Verder stonden er vooral oude spellen (zoals Monopoly, Risk, Jenga  en Cluedo) en Amerikaanse partygames (Cranium, Pictonary, Scattergories en Taboo). We hebben mensen af en toe wel triominoes en scrabble (Engelse editie) zien spelen, maar verder werden er weinig spellen uit de kast gehaald. Mensen trokken liever een van de vele puzzels die aanwezig waren uit de kast. Er lagen altijd op meerdere tafels puzzels in verschillende stadia van voltooiing. Als je wilde puzzelen kon je gewoon ergens aanschuiven en als je geen zin meer had, dan liet je de puzzel gewoon liggen voor de volgende puzzel-fanaat. Als een puzzel af was, lieten mensen hem ook gewoon liggen. Daar deden wij dan weer ons voordeel mee, door die puzzels weg te halen om zo tafelruimte vrij te maken om een spelletje te doen. Ik voelde me af en toe wel een barbaar als ik zo’n puzzel van een paar duizend stukjes de doos in schoof.

Gelukkig hadden we zelf een flinke stapel spellen meegenomen en hebben we die lekker veel gespeeld. We speelden veel in de bibliotheek (daar zat ook de koffiebar), op het Lido-dek (omdat je daar grote ramen had waardoor je lekker naar buiten kon kijken) en in de Crowsnest (de bar bovenin het schip waar je een goed uitzicht had). De spellen die we het meest hebben gedaan waren Wingspan, Port Royal en Railroad Ink. Wingspan trok altijd wel wat bekijks als we dat aan het spelen waren (en dan hadden we het vogelhuisje niet eens meegenomen omdat we bang waren dat het zou kunnen beschadigen). Vooral Amerikanen vonden het heel leuk om aan te wijzen welke vogels zij in hun woonomgeving hadden wonen. Wij vonden het zelf erg leuk als de Papegaaiduiker tevoorschijn kwam tijdens onze potjes omdat we tijdens onze cruise twee keer een papegaaiduiker hebben gezien.

Ik vind het altijd erg leuk om tijdens mijn vakantie om te kijken wat voor spellen in andere landen worden verkocht. Het nadeel van een cruise is dat je maar een dag op elke locatie bent en dus maar weinig tijd hebt om dingen te bekijken. Spellenwinkels moeten dan wel heel erg in de route liggen om er bij langs te gaan. In twee plaatsen waar we geweest zijn waren wel spellenwinkels (namelijk in Reykjavik en Edinburgh), maar die lagen uit de route en hebben we dus niet bezocht. Tot mijn verrassing ben ik wel een spellenschap tegen gekomen in de supermarkt in Paamiut (Groenland). Het was niet veel soeps wat ze daar te koop hadden, maar gelet op de (minimale) omvang van het plaatsje was het toch nog best veel. In Groenland vonden we overigens ook Hollandse drop en pickwick thee in het schap.