woensdag 19 mei 2010

Top 100 2010: reactie van Dagmar

Geloof het of niet, maar de ontknoping van de top 100 van 2010 was voor mij net zo’n verrassing als voor jullie. Ik heb het echt geprobeerd, maar Peter Hein laat niets los over de uitslag totdat hij netjes op het blog staat. Ook voor mij was het dus iedere dag een verrassing welke spellen waar waren geëindigd. En iedere dag werd ik weer met mijn neus op de feiten gedrukt: er zijn veel te veel leuke spellen die ik veel te weinig (of zelfs nooit) meer speel omdat er altijd te weinig tijd is.

Van de uiteindelijke lijst heb ik 80 spellen gespeeld en bezit ik er 65. De top 13 (what’s in a name) staat in mijn spellenkast en pas op plaats 32 kom ik een spel tegen dat ik niet gespeeld heb (Wikinger). Dat is toch geen beroerde score dacht ik zo. De meeste gaten vallen in het topzware segment (Railroad Tycoon, Brass en Axis & Allies trekken me niet zo) en in de categorie traditionele spellen (backgammon en klaverjassen).

Het verraste met dat Agricola van de eerste plek was gestoten door Puerto Rico. Ik snap wel waarom Puerto Rico hoger scoort dan Agricola bij sommigen, maar ik had verwacht dat de grote massa nog niet over de hype heen zou zijn geweest. Ik vind het leuk om te zien dat de lijst ook veel al wat oudere spellen bevat. Het lijkt wel echt te helpen om een Nederlandse editie uit te brengen als je hoog wil scoren. Of zouden Nederlandse uitgevers gewoon heel goed in staat zijn om de toppers te selecteren waardoor echt de beste spellen (ongeacht taal van uitgave) in de lijst staan.

Mijn top 20 zag er als volgt uit:
Plaats 1: Scrabble:
Plaats 2-10: Dominion, Memoir '44, Kolonisten van Catan bordspel, Taipan, El Grande, Morgenland, Pandemie, Tikal, Agricola
Plaats 11-20: Wizard, Coloretto, Ticket to Ride, Hoogspanning, Space Alert, Schotten Totten, Stenen Tijdperk, Stef Stuntpiloot, Fits, Cities

Op Fits en Coloretto na hebben al deze spellen de top 100 gehaald. Het verbaasd me niet heel erg dat Fits de top 100 niet gehaald heeft. De doos doet het spel geen recht en ik kan me voorstellen dat daardoor een hoop mensen het spel niet kennen. Dat Coloretto de top 100 niet gehaald heeft verbaasd me wel. Ik vind dit echt een klassieker en had verwacht dat meer mensen die mening zouden zijn toegedaan.

Al met al was de top 100 weer 10 dagen heerlijk leesvoer. Ik kijk nu al uit naar de volgende editie!

maandag 17 mei 2010

Top 100 2010: 1-10

En hier zijn ze dan: de tien populairste spellen van de Lage Landen!

10. Carcassonne
(Klaus-Jürgen Wrede, Hans im Glück/999 Games, 2000)
2008: 6
2009: 4
Het ultieme legspel blijft natuurlijk geliefd. Dit ligt zelfs op basisscholen!
"Dit blijf ik altijd met even veel plezier spelen!" (Kurt)
"Nog één spelaanvoerder, gezien de koopcijfers zijn er niet veel onder de moderne spelen, Carcassonne is er wel één en hoort ten alle tijden in de lijst." (Vincent)
"Het concept is helaas wat te lang en te extreem uitgemolken, net als Kolonisten van Catan. Met alle uitbreidingen ben ik het overzicht vande regels (bijvoorbeeld over de boeren) een beetje kwijtgeraakt, en daarmee ook het gemak om het uit te kast te trekken. Desondanks is het in principe een dusdanig toegankelijk en visueel aantrekkelijk spel, dat ik het toch in mijn top 20 heb gezet." (Sander)
"Onze intro in de wereld van het betere bordspel." (Christophe)
"Blijft nog steeds de nummer 1 voor me. Elke keer anders en tot het einde spannend ivm de eindafrekening." (Wiljan)
"Recent verschillende keren met de draak gespeeld. Die uitbreiding vind ik alleen leuk met 4 tot 6 spelers, maar die had ik nu. Geeft wel een extra dimensie aan het spel!" (Patrick)
"Blijft leuk, kan niet wachten op de nieuwe uitbreidingen." (Stefan)

9. Stenen Tijdperk
(Michael Tummelhofer, Hans im Glück/999 Games, 2008)
2008: -
2009: 11
Het eerste nieuwe spel in de top-10. Ook niet zo verrassend, gezien de stormachtige binnenkomst vorig jaar.
"En dan vooral mannetjes neerzetten in het "gezellige hutje", waarin nieuwe mannetjes worden gemaakt)." (Tamara)
"Erg geinig spelletje en dobbelstenen zijn ook wel weer eens leuk voor de afwisseling." (Harko)
"Kijk daar word ik nou blij van, heerlijk werkverschaffingsspel met sterk thema." (Dagmar)
"Ook met zijn z'n tweeën een topper." (Henk-Jan)
"Het beste "worker placement" spel in mijn ogen. Niet te complex, wel voldoende verschillende mogelijkheden en strategieën om te blijven boeien. Heeft wel een flinke geluksfactor, maar niet zoals de meeste mensen denken: de dobbelstenen zijn het probleem niet, de volgorde waarin de kaarten naar buiten komen is dat soms wel." (Marcel)
"Eén van de luchtigere en vlottere worker placement spellen. Licht verteerbaar en daardoor komt het snel op tafel." (Bart)
"Perfect gebalanceerd spel met altijd een spannende eindrace." (Stefan)

8. Vorsten van Florence
(Wolfgang Kramer en Richard Ulrich, alea/QWG Games, 2000)
2008: 5
2009: 7
Zakt een plaatsje, maar is nog lang niet uit de top verdwenen.
"Topspel. Komt niet meer zoveel op tafel, maar waarom eigenlijk niet?" (Harko)
"Een prachtig spel en een genot om te spelen. Goede balans tussen korte en lange-termijnplanning. Elke keer lijkt het spel een andere aanpakte te vereisen, zit tijdens het spelen altijd op het puntje van m'n stoel. Is net als het voorgaande jaar helaas te weinig op tafel gekomen." (Sander)
"Blijf ik echt goed vinden. De versie waarin je gebruik maakt van de verschillende personages verhoogt het spelplezier (en de keuzestress!)" (Els)
"Het heeft even geduurd voordat ik dit spel echt ging waarderen, maar in de loop der jaren is het uitgegroeid tot mijn favoriete spel. De enorme restricties die het spel je oplegt (7 veilingen, 14 acties) maken dat je heel goed moet plannen en vooruitdenken, en bij de veilingen ook nog je tegenstanders goed moet inschatten, om uiteindelijk een zo hoog mogelijke score neer te zetten. Dat lijkt allemaal erg moeilijk, maar de andere kant van het verhaal is dan dat als het je wel lukt om je hele plan uit te voeren, het ook een geweldige voldoening geeft!" (Marcel)
"Een strategisch bordspel waarbij de goochelaars de eindoverwinning kunnen bepalen, maar verder o zo leuk: een beetje tetris, een beetje veilen, een beetje tellen." (Sven)

7. Kolonisten van Catan
(Klaus Teuber, Kosmos/999 Games, 1995)
2008: 3
2009: 3
Heeft dit spel nog toelichting nodig? Dit heeft meer impact gehad dan alle andere spellen uit de top-10 samen.
"De speel/spellenverslaving is hiermee getriggered. Dus het blijft een all-time favorite!" (Els)
"Eén van de weinige spellen waar het hele gezin wel voor te porren is. Hee, dat heb ik al vaker gezegd, of niet? Ik vind dat nu eenmaal een belangrijk criterium bij een spel." (Herman)
"Wel de Steden en Ridders maar dit blijft een topper. Ook omdat hiermee de revival van de bordspellen weer is ingezet." (Hilbert)
"Het spel waarmee het allemaal begon (voor mij dan)." (Dagmar)
"Blijft een topper voor vrienden en familie die weinig spellen spelen en toch een ‘echt’ spel willen doen." (Wim)
"Tot Puerto Rico uitkwam mijn favoriete spel. Zelfs het basisspel blijft leuk. Laatst het scenario de Koloniën gekocht. Super, gaan de boten eindelijk ‘echt’ varen." (Pieter)
"Eén van de absolute spelklassiekers waaraan heel wat spelers een spelmicrobe hebben overgehouden." (Sven)
"Nostalgie en Creatief Spelen tijdens het spel, het blijft mijn favoriet." (Henk)
"Een klassieker ondertussen (hoewel nog veel mensen buiten de spellenwereld nooit van Catan gehoord hebben) en op zijn best met de uitbreiding 'Steden en Ridders'. Een variabel bord en veel interactie zijn de grote troeven van Kolonisten. Niet alle uitbreidingen en varianten zijn even goed, maar 'Die Siedler von Nürnberg' en 'Kolonisten van de Prehistorie' zijn aparte Kolonistenspellen met een vast speelbord, die we als variant wel kunnen smaken." (Bart)

6. Pandemie
(Matt Leacock, Z-Man Games/QWG Games, 2008)
2008: -
2009: 16
Over spellenmicrobe gesproken. Dit spel heeft ook wat aangericht. Vorig jaar nieuw op 16, nu nog 10 plaatsen hoger.
"Ik hou niet van cooperatieve spellen. Echt niet. Maar dit is de uitzondering die de regel bevestigt. De spanning of je met zijn allen toch de epidemieen kunt bedwingen, zit er van het begin tot het einde in)." (Tamara)
"Samen de wereld redden van ziektes, altijd al zo’n held willen zijn!" (Els)
"Het duurde even voordat we echt enthousiast werden over dit spel, maarde uitbreiding (Virus Alarm) gaf de doorslag. Erg leuk om de bioterrorist te spelen, waarmee er toch competitie tussen spelers mogelijk wordt." (Sander)
"Ik speelde de Duitse versie hiervan op SpellenSpektakel 2008 en wist meteen dat ik de Nederlandse versie zou kopen zodra deze in de winkel lag. Dit spel heb ik het meest gespeeld in het afgelopen jaar." (Herman)
"Blijft mijn favoriet, zeker met de uitbreiding erbij. Snel uitgelegd zodat geen-veelspelers ook makkelijk kunnen instappen. Je snakt elke keer naar “nog snel een nieuw potje”. Met alle variaties die je met de uitbreiding erbij krijgt ben je heel erg lang zoet en dat vind ik persoonlijk geweldig. De layout (met petrischaaltjes) is wat mij betreft ook de mooiste en meest originele van het jaar." (Els)
"Spelplezier was nog nooit zo besmettelijk." (Dagmar)
"Ondertussen een klassieker, met 2 spelers een eitje, maar met meer wordt ie lastiger." (Christophe)
"Simpelweg het beste coöperatieve spel dat er is. Het systeem steekt ontzettend vernuftig in elkaar en de inmiddels verschenen uitbreiding zorgt voor nog meer variatie. Mijn meest gespeelde spel tot op heden." (Bart)
"We worden de laatste jaren verwend met coöperatieve spellen: Space Alert, Ghost Stories, Shadows over Camelot vind ik allemaal erg goed, maar Pandemie is toch wel de absolute topper in dit genre." (Sven)
"Dat verliezen van een bord zo vervelend kan zijn." (Peter)
"Gezamelijk de strijd aan tegen het gevaar." (Henk)
"Coöperatieve spellen bestaan al langer. Maar Pandemie maakt dit genre toegankelijk voor een breed publiek. Zelfs het standaard spel met vijf epidemieën blijft steeds een uitdaging: een dosis geluk en een goede samenwerking zijn essentieel om van het spel te kunnen winnen. Pandemie was vorig jaar het meest gespeelde spel in onze beide spellenclubs." (Bart)

5. El Grande
(Wolfgang Kramer en Richard Ulrich, Hans im Glück/999 Games, 1995)
2008: 4
2009: 6
Het andere topspel van dit topduo. Staat nog steeds in mijn top-5.
"Kort en helder. Klassieker, iedereen die het speelt is enthousiast en die enkele afhaker, ach dat moet kunnen." (Vincent)
"Een van de beste meerderheid-spellen. Heerlijke keuzestress!" (Els)
"Is een hele mooie door het bijzondere spelsysteem. Helaas te weinig gespeeld." (Hilbert)
"Dit was één van de eerste spellen die ik kocht, ik ben er nog steeds niet op uitgekeken." (Dagmar)
"De koning van Spanje heb ik altijd geëerd." (Stefan)
"Een strategisch bordspel dat haast perfect in elkaar zit. Ongelooflijk hoe dit spel blijft bekoren." (Sven)
"Als ik die 's avonds ga spelen is de hele dag al goed." (Eric)
"Dit meerderhedenspel kan nog steeds boeien. Ik moet nu toch eens dringend werk maken om de uitbreidingen te spelen." (Bart)

4. Hoogspanning
(Friedemann Friese, 2F Spiele/999 Games, 2004)
2008: 2
2009: 5
Het was lang wachten op de Nederlandse editie, maar met deze letterlijke evergreen is dat geen bezwaar. De wat aansprekender illustratie zal ool helpen.
"De wet van de remmende voorsprong heb ik nog maar zelden zo goed in een spel verwerkt gezien. Je hebt altijd weer kans om bij te trekken, zodat het leuk blijft van begin tot eind." (Tamara)
"Het blijft vermakelijk. Beetje bieden, bouwen, rekenen. De avond kabbelt op aangename wijze voort." (Harko)
"Mooi en leuk, zit bovendien slim in elkaar. Heb er alle uitbreidingen van, maar op de een of andere manier komt het toch niet zo vaak op tafel." (Sander)
"Het beste 'treinspel' dat er bestaat." (Dirk)
"Gespeeld op de Fanatic vorig jaar, waar ik was met mijn zoon. Die wilde meteen wel zijn spaarpot op de kop zetten om het te kopen. Dat vond ik niet goed: ik heb het zelf gekocht. Sindsdien is het nog maar één keer op tafel geweest, met matig succes. De regels zijn net iets te gecompliceerd om met het gezin snel te kunnen spelen. Het is iedereen wel duidelijk dat het een akelig slim en subtiel spel is." (Herman)
"Ik ken geen spel waarin een economisch thema beter verwerkt is." (Dagmar)
"Ook dit is een spel dat ik in het begin wel ok, maar niet geweldig vond. Het gemanipuleer met de spelvolgorde is iets wat je aan moet leren, uiteindelijk wordt het wel een belangrijk strategisch hulpmiddel. Verder zit het spel heel goed in elkaar, origineel thema, alleen jammer dat er iets te veel boekhouding bij komt kijken." (Marcel)
"Hoogspanning is telkens opnieuw een uitdaging. Je probeert een beetje achter te blijven om zo goedkoop energie te kunnen kopen. Maar het is belangrijk om toch niet te lang achterop te hinken, want anders mis je de snelle eindsprint. De verschillende kaarten, met de daarbij horende verschillen in startopstelling en energievoorziening, leveren voldoende afwisseling en uitdaging. Spaarzaam zijn met geld kan belangrijk zijn. Al te dikwijls heb ik genoegen moeten nemen met de tweede plaats: evenveel steden als de eerste, maar minder geld." (Bart)

3. Dominion
(Donald Vaccarino, Rio Grande Games/999 Games, 2008)
2008: -
2009: 6
Blijft Hoogspanning met een haarbreedte voor. Het kwam toch een paar keer vaker op de eerste plaats terecht; alleen de nummer 1 deed dat vaker.
"Heb Intrige gekocht i.p.v. het basisspel. Ik heb er geen spijt van gehad. Alleen de uitvoering was de koop al waard." (Pieter)
"Schudden, schudden, schudden. Zou een kaartenschudmachine uitkomst geeft bij dit spel? Een vernuftig kaartspel, want ga je voor de snelle punten, of zorg je voor een goed deck en komen de punten later wel?" (Tamara)
"Leuk spelletje, maar ook wat solistisch." (Harko)
"De titel bij deze moet natuurlijk zijn ‘Over 10 jaar klassieker’." (Vincent)
"Als ik kijk naar herspeelbaarheid en de frequentie waarmee het op tafel komt (in totaal 85 x) verdient Dominion inmiddels een tweedeplaats. Daar moet ik wel bij opmerken dat dat zonder de twee uitbreidingen niet gebeurd was. Daarvoor is het basisspel wat mij betreft wat te simpel. De uitbreidingen voegen echter de nodige herspeelbaarheid en wat meer complexiteit toe waardoor het alsnog/opnieuw een zeer boeiend en vlot spel wordt. Daarnaast is het spel zeer toegankelijk." (Sander)
"Ideaal op BSW, anders ben je veel aan het schudden, maar is het ook leuk." (Guus)
"Als je de smaak eenmaal te pakken hebt, speel je dit spel zo tientallen keren achter elkaar aan." (Dagmar)
"Het spelsysteem van Dominion gaan we de komende jaren nog vaker terugzien in andere spellen, dit kon wel eens de belangrijkste innovatie op spellengebied van de laatste jaren blijken te zijn. Niet alleen spreekt dat systeem me heel erg aan, ook de veelheid aan kaarten en de interacties die dat oplevert maken dat dit een spel is dat me de komende vijftig jaar niet zal gaan vervelen." (Marcel)
"Magisch Dominion, meesterlijk kaartspel verkopen als goedkope CCG, gewoonweg geniaal." (Martijn)
"Eén van de meest vernieuwende spelsystemen van de laatste vijf jaar. Niet voor niets is dit systeem inmiddels al veelvuldig gekopieerd. Dominion is spannend tot het eind, is eenvoudig uit te leggen en speelt ontzettend lekker en snel weg." (Bart)
"Nooit eerder kwam een spel zo vaak op tafel. En het verveelt nooit. De korte speelduur is geweldig: er is altijd tijd voor revanche." (Johanna)

2. Agricola
(Uwe Rosenberg, Lookout Games/999 Games, 2007)
2008: 11
2009: 1
Agricola weet de toppositie van vorig jaar niet te behouden, maar heeft nog wel een aanzienlijke voorsprong op de rest. Dan heeft de echte nummer 1 het niet te makkelijk.
"Topper. Heel goed om in het basisspel zelf al 3 verschillende kaartendecks te stoppen. Dat geeft tenminste waar voor je geld. Door de kaartendecks is elk spel weer anders en zal je steeds je strategie aan moeten passen." (Tamara)
"Mag niet ontbreken, kan niet wachten op het eerste potje Veenboeren." (Vincent)
"Zowel Race for the Galaxy als Dominion hebben het aantal keren dat erbij ons aan tafel een ander spel gespeeld werd ernstig verminderd. De belangrijkste reden is dat ze makkelijk 2x gespeeld kunnen worden in de tijd die je normaal kwijt bent aan een ander bordspel... Afijn, Agricola blijft een geweldig spel, en wellicht kan de nog niet gespeelde uitbreiding (de Veenboeren) het agrarisch vuur opnieuw doen oplaaien." (Sander)
"Zelf ben ik geen groot liefhebber van Agricola. 't Is mij allemaal iets te samengeraapt en bewerkelijk. Het komt best vaak 's avonds na het eten op tafel voor een potje met mijn vrouw en zoon. Altijd leuk." (Herman)
"Klaar leggen en opruimen kost even, maar zo'n leuk thema en zoveel opties." (Guus)
"Heb alleen de familievariant nog maar gespeeld maar die levert al zoveel plezier op en is al moeilijk zat!" (Hilbert)
"Het bewijs dat je het meisje wel van het platteland (Fryslân boppe) kan halen, maar het platteland niet uit het meisje." (Dagmar)
"Thema en spel werken geweldig samen in een spannend spel." (Wim)
"Boeren boeren als boer niet beroerd maar toch op 3 van de Uwe Triology." (Martijn)
"Dit blijft simpelweg een erg leuk spel. Het is niet voor niets dat in dezelfde serie inmiddels meerdere titels verschenen zijn." (Bart)
"De eerste keer heb je het gevoel dat er te veel op je afkomt. Maar uiteindelijk past het allemaal mooi in mekaar. Eerst strijd je om te overleven en voldoende voedsel te verzamelen, daarna probeer je je boerderij te laten renderen en tenslotte probeer je te optimaliseren." (Bart)
"Leuk om tussendoor nog eens te spelen. Ook de verschillende uitbreidingen blijven een meerwaarde geven vind ik." (Els)

1. PUERTO RICO

(Andreas Seyfarth, alea, 2002)
2008: 1
2009: 2
Puerto Rico stelt orde op zaken en is weer nummer 1. In ieder opzicht: de meeste punten, op de meeste lijstjes en het vaakst nummer 1. Zelfs vaker dan Agricola, Dominion, Hoogspanning en El Grande samen.
"Tja, wat wil je. Ik ben bevooroordeeld als vertaler van dit prachtige spel. Maar het gaat wel om P-u-e-r-t-o-R-i-c-o, zo ongeveer het meest bekroonde spel van de laatste 10 jaar. En terecht!" (Tamara)
"Na enkele jaren in de kast gelegen te hebben omdat mijn medespelers het ooit in mijn afwezigheid hadden afgetest (het bleek dat ze enkele regels verkeerd hadden geïnterpreteerd), komt het nu bijna wekelijks op tafel. Bij Nader Inzien een topspel." (Harko)
"Een klassieker. Lijkt in het begin nogal aan de zware kant, maar het spel bezit een zekere natuurlijke flow dat het vlotter en makkelijker om spelen maakt dan het op het eerste zicht lijkt." (Kurt)
"Ook dit blijft een favoriet. Altijd leuk om te spelen en niet voor niks de inspiratiebron die tot de ontwikkeling van Race for the Galaxyheeft geleid." (Sander)
"Al vanaf de eerste dag meteen een voltreffer. Komt tegenwoordig weer veelvuldig op tafel. Tot voor kort was er nog geen antwoord op de aanschaf van het Hospitium in de eerste ronde door speler 1 en 2, maar recentelijk is het me dan toch gelukt.Blijft boeien, jammer dat de uitbreiding nooit in het Nederlands is uitgebracht." (Laurens)
"Het spel dat de aanzet werd tot een zeer uitgebreide verzameling bordspellen, heden ten dage. Tacktiek en weinig geluk. Rollen. Mooi uitgevoerd. Duidelijke regels. Redelijke speelduur. Wat wil een mens nog meer." (Familie Vink)
"Puerto Rico is via een lange omweg onze collectie binnengeslopen. Een jaar of wat geleden ging ik naar Noorderspel met genoeg geld op zak om PR - de nummer 1 op BGG - te kunnen kopen. Maar WirWar had het niet bij zich, dus ik ging met het PR kaartspel weer naar huis. Een jaar later kon ik het - weer op Noorderspel - spelen. Ik was niet onder de indruk, dus was blij dat ik het niet gekocht had. Dit jaar op Noorderspel won mijn zoon (geluksvogel, want hij wint altijd) in de loterij ... Puerto Rico! Thuis gespeeld, en dit keer was ik wél onder de indruk." (Herman)
"Wat moet je hier nog over zeggen, top, speel het te weinig en een gedoe om uit te leggen bij nieuwe spelers met al die rollen en acties die daar aan verbonden zijn." (Axel)
"Terecht een topper op BGG." (Wim)
"De onbetwiste nummer één wat mij betreft. Het blijft altijd leuk en spannend tot het eind. Dit spel verveelt nooit!" (Pieter)
"Geen lekkere koffie zonder plantagearbeiders, waarbij dit spel de beste koffie heeft." (Martijn) "Dit verveelt nog lang niet. En ik heb de uitbreidingskaartjes pas 2 keer gebruikt en voorzie dus nog veel leuke potjes vol nieuwe ervaringen. Steeds andere manieren om samen en tegen elkaar te spelen, alternatieve winroutes, zeer geschikt voor spelen met 2 zonder risico op echtelijke ruzies. Uiteindelijk (is dat de ervaring?) nog best goed uit te leggen aan een nieuwe speler. Een Topper en een Blijver." (Patrick)
"Thema en spelmechanismen zijn mooi verweven met veel diepgang." (Henk)

En dat was het dan. Een favoriet aanwijzen is lastig, maar ik ga toch voor Dominion.

zondag 16 mei 2010

Top 100 2010: 11-20

Weer een lijst vol schitterende spellen vandaag, waaronder twee van mijn favoriete (kaart)spellen.

20. Sint Petersburg
(Michael Tummelhofer, Hans im Glück/999 Games, 2004)
2008: 36
2009: 22
Stijgt weer een paar plaatsjes, genoeg voor een plaats in de top-20.
"Vind ik een leuke doordat je ook elkaar goed dwars kunt zitten maar toch zelf moet bouwen." (Hilbert)
"Een strategisch bordspel dat heel toegankelijk is en ongelooflijk vlot speelt." (Sven)
"Een spel waarbij je aankopen moet balanceren, of je zit voor enkele beurten met te weinig geld. Ondanks het feit dat ik Sint-Petersburg al eerder gespeeld had, hebben wij dit spel vorig jaar pas echt ontdekt. Maar nu hoort het in mijn top-20." (Bart)

19. Ra
(Reiner Knizia, alea/999 Games, 1999)
2008: 19
2009: 25
Weer terug in de top-20. Heeft net als veel andere spellen van Knizia inmiddels een paar spin-offs, maar er blijft natuurlijk maar één Ra.
"Leuk veilingspel. Licht verteerbaar met toch een aardige dosis diepgang." (Sander)
"Eén van de leukste biedspellen en sowieso één van de betere spellen van Knizia. Komt nog steeds met veel plezier op tafel." (Bart)

18. Tai Pan
(Urs Hostettler, Fata Morgana/999 Games, 1991)
2008: 7
2009: 17
Staat in de rangorde van oudste spellen in deze lijst wel in de top-10, hier moet het genoegen nemen met minder. Maar dat is ook niet slecht.
"Gespeeld met de juiste mensen is het vlot, gezellig (je kunt gewoon praten als de kaarten opnieuw worden gedeeld) en verslavend." (Guus)
"Dit spel heeft maar één minpunt: je hebt er vier spelers voor nodig." (Dagmar)
"Een kaartspel dat je eerst een aantal keren moet gespeeld hebben om het te appreciëren. Doch daarna slaat de verslaving toe!" (Sven)

17. Ticket to Ride
(Alan Moon, Days of wonder, 2004)
2008: 20
2009: 14
Nog maar zes jaar oud en nu al een evergeen. Dit hoort eigenlijk in iedere spellenkast thuis, al was het maar om met minder fanatieke spelers te doen.
"Ticket to Ride blijft leuk! Iedereen kun je dit voorschotelen. Alleen het blijft vermoeiend om je route verborgen te houden doormiddel van het scheelkijken." (Axel)
"Eigenlijk zijn alle varianten leuk, maar de Nordic Countries is mijn favoriet vanwege de looks." (Dagmar)
"Treinreizen, netwerken bouwen... het blijft fascineren. En dat in een spel dat een aangenaam korte speelduur heeft, aan vrijwel iedereen in vijf minuten uit te leggen is en toch iedereen, ook de veelspelers, de hele tijd in spanning weet te houden. Al meer dan honderd keer gespeeld en het verveelt nog steeds niet." (Marcel)

16. Race for the Galaxy
(Tom Lehmann, Rio Grande Games, 2007)
2008: 32
2009: 15
Geeft weinig prijs aan Dominion, of het moet speeltijd zijn.
"Aangename speelduur, afwisselend, wel erg solistisch. Voor als je even genoeg hebt van interactie met je vrienden." (Harko)
"Het eerste jaar heb ik dit spel maar liefst 115 x gespeeld. Het afgelopen jaar is de interesse voor dit spel, mede dankzij twee uitbreidingen, beslist niet minder geworden; het totaal aantal potjes is zelfs iets meer dan verdubbeld! Het was in het begin effe doorbijten om het te leren, maar het moge duidelijk zijn dat die inspanning het waard was. Het blijft een intrigerend en uiterst verslavend spel, dat lekker vlot speelt, maar toch de nodige diepgang heeft. In één woord uniek. Ben benieuwd hoe het spel met de volgende uitbreidingen zich verder zal ontwikkelen." (Sander)
"Gaat bij mij toch nog een stuk boven het Puerto Rico kaartspel. De liefde ontstond tijdens het eerste spelletje en ben er nog steeds weg van." (Els)

15. De Kathedraal
(Stefan Stadler en Michael Rieneck, Kosmos/999 Games, 2006)
2008: 16
2009: 21
Weer zo'n spel met een stabiele positie. Veel spellen worden hier mee vergeleken, maar het laat de meeste achter zich.
"Het mooist uitgevoerde spel dat ik ken. De mate van detaillering op het speelbord is uniek, en het spelen is net zo genieten en spannend als het boek waar het op gebaseerd is (Pillars of the earth, Ken Follett)." (Sander)
"En dan vooral met vijf of zes spelers en de uitbreiding erbij een absolute topper. Ook qua uitzicht om je vingers van af te likken." (Els)
"Door de vele dingen waarop je moet letten en de kanten die je uitkunt en het elkaar tegenwerken vind ik dit ook een hele goede!" (Hilbert)
"Worker placement en een biedsysteem: mooie combinatie in een goed spel." (Bart)

14. Yspahan
(Sébastien Pauchon, Ystari/QWG Games, 2006)
2008: 23
2009: 36
Nog steeds een uniek dobbelbordspel, dat veel mensen weet te bekoren.
"Zo kan het dus ook met dobbelstenen." (Vincent)
"Het unieke gebruik van dobbelstenen in dit aangename kamelenspel is een welkome afwisseling op de spellentafel." (Bart)

13. Caylus
(William Attia, Ystari/QWG Games, 2005)
2008: 10
2009: 8
Nog een spel dat de top-10 heeft moeten verlaten. Die is daarmee met twee spellen ververst. Maar populair is dit monster nog steeds.
"Erg leuk, maar helaas niet geschikt voor kleurenblinden." (Harko)
"Een spel om hoofdpijn van te krijgen zo mooi en je blijft maar fouten maken." (Martijn)

12. Eufraat en Tigris
(Reiner Knizia, Hans im Glück/999 Games, 1997)
2008: 9
2009: 12
Blijft Caylus net voor. Zeker zo complex, maar ook de helft korter. Een klassieker onder de zware spellen.
"Vooral de bijna onbeperkte vrijheid die hebt in het spel vind ik geweldig. Je kunt ongeveer doen wat je wilt op het bord, heerlijk!" (Michiel)
"Klassieker, tactisch één van de beste spelen." (Vincent)
"De kettingreacties die op het bord kunnen plaatsvinden door externe conflicten blijven me fascineren." (Sander)
"Zit gewoon ongelooflijk goed in elkaar!" (Els)
"Een topper die nog steeds blijft bekoren: interne en externe conflicten zorgen voor een dynamisch strategisch bordspel." (Sven)

11. Boonanza
(Uwe Rosenberg, Amigo/999 Games, 1997)
2008: 12
2009: 13
Blijft ook nu weer net buiten de top-10. Is tevens het hoogst genoteerde spel zonder een nummer-1 stem.
"Voor scherpe onderhandelaars en goede verzamelaars. Bij mijn weten het enige kaartspel waarbij je je handkaarten niet mag schudden. Om die reden: goeie tip voor Dominionhaters." (Tamara)
"Klassiek kaartspel, misschien wel het korte kaartspel met de langst adem (Dominion moet dat nog bewijzen.)" (Vincent)
"Mijn onvoorwaardelijke liefde voor Boonanza bestaat al lang en gaat nooit verloren. Dit jaar weinig gespeeld, maar dat hoeft ook niet. Het feit dat het spel bestáát maakt mij al gelukkig." (Herman)
"Eén van de spellen waar onderhandelen een plezier op zich is: bonen planten en ruilen zorgt voor een erg leuke en interactieve sfeer aan elke speltafel." (Sven)
"Een geweldig sjacherspel." (Bart)

Drie spellen uit mijn eigen top-10 staan hierbij, waaronder mijn nummer 1. De rest is eigenlijk ook allemaal goed, al zal ik nooit een Sint P-fan worden.

zaterdag 15 mei 2010

Top 100 2010: 21-30

Drie superstijgers vinden we vandaag. Bij eentje kan ik wel een verklaring bedenken, bij de andere twee tast ik in het duister.

30. Lost Cities
(Reiner Knizia, Kosmos/999 Games, 1999)
2008: 21
2009: 19
Een ware evergreen. Ondanks de leeftijd nog steeds een van de populairste spellen uit de tweepersoonsreeks van Kosmos. Heeft inmiddels veel Keltis-nageslacht, maar Lost Cities blijft voor velen nog de top.
"Samen met Ballonrace het beste spel voor 2 personen. verveelt eigenlijk nooit en erg mooi thema. Keltis is dan opeens wel erg koel en klinisch." (Laurens)
"Hiermee wisselen ik en mijn vriendin soms Schotten-Totten af, als we dat zat zijn. Hoewel ik Lost Cities beter vind, spelen we toch vooral Schotten-Totten. Ik heb duidelijk niet de broek aan in huis." (Danny)
"Eenvoudig en vlot kaartspel voor twee. Onmisbare reisgezel." (Bart)

29. Cuba
(Stefan Stadler en Michael Rieneck, eggertspiele/The Game Master, 2007)
2008: 93
2009: 31
Schoot vorig jaar omhoog en weet de positie te consolideren. Het 'andere Puerto Rico' blijft populair.
"De eerste keer dat ik het speelde was ik overweldigd door de enorme keuze (en mijn gebrek aan strategie). Toch bleef het spel boeien en in latere potjes wist ik het dan ook eindelijk naar mijn hand te zetten. Dat je je strategie nog wel eens bij moet stellen, moet je maar voor lief nemen in dit spel. De uitbreiding zorgt voor nóg meer lastige keuzes!" (Bart)
"Nog steeds een strategisch bordspel dat met plezier gespeeld wordt." (Sven)

28. Memoir '44
(Richard Borg, Days of Wonder, 2004)
2008: 88
2009: 76
En waar komt dit ineens vandaan? Met 48 (!) posities winst is Memoir '44 de hardste stijger in het klassement. Is BattleLore het toch niet helemaal? Zijn het de uitbreidingen? De grotere interesse in (lichte) wargames? Ik weet het niet, behalve dan dat mijn twee potjes naar meer smaakten.
"Heel leuk spel voor met zijn 2en. Dit gaat helaas wat te ver voor mijn vriendin, dus zit nu op zo'n 5-6 speelsessies na een jaar." (Danny)
"Leerzaam en leuk, waar vind je dat nog." (Dagmar)
"Plastic soldaatjes ... says it all. " (Christophe)

27. Jambo
(Rüdiger Dorn, Kosmos/QWG Games, 2004)
2008: 86
2009: 39
Nog een blijver uit de Kosmosreeks. QWG heeft er goed aan gedaan die uitbreidingen uit te brengen.
"Hallo in het Swahili is een van de beste spellen uit de 2-persoonsreeks van Kosmos." (Tamara)
"Het beste tweepersoonsspel (naast Yinsh)." (Vincent)
"Na Dominion misschien wel het beste kortere spel voor 2 spelers." (Johanna)
"Ook omdat mijn vrouw het zo leuk vindt en vaak wint." (Henk)

26. Notre Dame
(Stefan Feld, alea, 2007)
2008: 26
2009: 18
Terug op de 26e plaats is dit nog steeds met afstand Felds populairste spel. Verder vinden we alleen Macao in de lijst.
"Je wil uitbreiden, hebt geld nodig en je wil punten pakken. En dan zijn er, telkens weer; die ellendige ratten. Het mechanisme waarbij je uit drie kaarten er eentje kiest en de resterende aan je buur doorgeeft, stelt je dikwijls voor keuzes. En dan moet je nog afwachten wat je andere buur zal krijgen." (Bart)

25. Taj Mahal
(Reiner Knizia, alea/QWG Games, 2000)
2008: 27
2009: 32
Opmerkelijk constant, al heb ik het idee dat de editie van QWG nooit een groot verkoopsucces is geweest. Hopelijk heb ik het mis.
"Een oude topper die mede wegens aangename speelduur nog regelmatig op tafel komt." (Harko)
"Beste Knizia naar mijn mening. Heeft ook een bepaalde sfeer met kleurstelling van de onderdelen en de prachtige kaarten." (Axel)
"Mooi spel dat je goed tegen elkaar kunt spelen maar waarbij de keuzes erg belangrijk zijn." (Hilbert)

24. Tikal
(Wolfgang Kramer en Michael Kiesling, Ravensburger, 1999)
2008: 18
2009: 33
Het eerste spel uit de befaamde maskertrilogie. Zou dit nu de SdJ nog winnen?
"Klassieker, ik denk er niet gauw aan om het te spelen, maar als het er ligt, een genot." (Vincent)
"Fantastisch sfeervol meerderhedenspel van kramer. Niet te vaak spelen, maar wel heel leuk om te spelen van tijd tot tijd." (Laurens)
"De combinatie van een meerderheidspel met een ontdekkingsspel geven dit spel iets extra waardoor het in mijn top tien staat." (Dirk)
"Het beste actiepuntenspel van Kramer en Kiesling." (Dagmar)

23. Machiavelli
(Bruno Faidutti, Hans im Glück/999 Games, 2000)
2008: 8
2009: 10
Hier komen we het eerste voormalige top-10 spel tegen. Ooit mijn favoriete kaartspel, maar dat is wel heel lang geleden.
"Ik speel het helaas niet vaak, maar het is beslist een intrigerend spel." (Sander) "Eén van de weinige spellen waar het hele gezin wel voor te porren is." (Herman)
"Stond lang in mijn top-3 en speel ik nu veel te weinig." (Guus)
"Wie heeft wat en wat kan ik er tegen doen, of hoe kies ik een karakter dat niet vermoord of bestolen wordt?" (Henk-Jan)
"Machiavelli is altijd fijn om spelen, of je nu met twee of met zeven bent." (Bart)

22. Regenwormen
(Reiner Knizia, Zoch/999 Games, 2005)
2008: -
2009: 58
Vorig jaar hoog binnengekomen en stijgt dit jaar hard verder. De combinatie van een toegankelijk spel en een mini-editie met toegankelijke prijs legt dit spel geen windeieren.
"Lekker tussendoortje, ook heel prima voor 2 personen." (Laurens)
"Dit spel heb ik ondertussen zeker 10 keer cadeau laten geven op kinderfeestjes. Overal een (op zijn minst tijdelijk) succes." (Herman)
"Het dobbelspel wat vrienden en ik het meest spelen, omdat het zo simpel is en je lekker kunt kapen. We hebben het spel 2 jaar lang verkeerd gespeeld, hadden niet gelezen dat je precies het aantal ogen moet gooien als op de steen staat die je wilt stelen bij een ander. Ook fijn om te spelen als je tussendoor tv wilt kijken, dat kun je mooi tussen andermans beurten doen. Alleen 20 minuten spelduur volgens de doos klopt echt niet, soms is het ruim het dubbele." (Wiljan)
"Zeker een leuk tussendoortje, ben aan mijn tweede setje dobbelsteentjes toe (dank je wel 999). Goede herinneringen aan het reisspel: in de trein, op terrasjes en in restaurants, met de kinderen in het zonnetje op de trappen voor de Sacre Coeur." (Patrick)

21. Mr. Jack
(Bruno Cathala en Ludovic Maublanc, Hurrican, 2006)
2008: 61
2009: 64
De hardste stijger na Memoir '44. Waarom? Geen idee. Is het de New York-versie? Maar verrassend is het wel. Helaas hebben de fans er niets over te zeggen.


Het heeft lang geduurd, maar eindelijk eens een lijstje spellen die ik allemaal gespeeld heb. Mijn favoriet is Lost Cities, op de voet gevolgd door Taj Mahal. Tja, fanboy he...

vrijdag 14 mei 2010

Top 100 2010: 31-40

Hoe hoger we komen, des te minder verrassend de namen zijn. In dit overzichtje vinden we de laatste nieuwe binnenkomers en een van de hardste stijgers in de lijst.

40. Le Havre
(Uwe Rosenberg, Lookout Games/999 Games, 2008)
2008: -
2009: 61
Uwe Rosenbergs 'andere' zware spel zet de stijgende lijn voort. Ik had de populariteit lager ingeschat, maar misschien ben ik bevooroordeeld.
"Een spel dat beslist tijd nodig heeft voordat de mogelijke strategiëen en het spelplezier naar voren komen. Geen liefde op het eerste gezicht, wel een erg sterk avondvullend spel." (Sander)

39. Ticket to Ride Europe
(Alan Moon, Days of Wonder, 2005)
2008: 44
2009: 28
Nog steeds het enige andere Ticket to Ride in de lijst, en nog steeds blijft het hoog staan. Het woord wordt een cliché, maar dit is toch echt een klassieker aan het worden.
"Een ideaal maar o zo lekker begin of einde van een spellenavond. Ticket to Ride Europe speelt lekker vlot weg." (Bart)

38. Maharadja
(Wolfgang Kramer & Michael Kiesling, Phalanx Games, 2004)
2008: 14
2009: 20
Zakt ineens ver uit de top 20 en voelt ook nog eens de hete adem in de nek van Stoom als populairste spel van Phalanx. Maar deze pittige K&K houdt wel stand.

37. Small World
(Philippe Keyaerts, Days of Wonder, 2009)
2008: -
2009: -
Vinci heeft nooit potten kunnen breken in de lijst. Soms is er een frisse vernieuwde editie van een spel nodig om het breed onder de aandacht te krijgen. Met Small World is dat zeker gelukt.
"Zou ik bijna op 1 willen zetten, maar krijg ik een stuk moeilijker op tafel. Het is voor de non-gamers vaak te moeilijk met al die verschillende powers en rassen." (Danny)
"Prachtige vormgeving en erg leuk. Normaal ben ik echt niet zo te vinden voor het landen binnenvallen en veroveren, maar wanneer dat hier gebeurt met een horde amazones, krijg ik de grijns niet van mijn gezicht (tenzij ik degene ben die verpletterd word natuurlijk)." (Els)
"Korter dan Vinci en daarom sneller op de speeltafel: het blijft een eigenzinnig spel: beschavingen opbouwen en in verval laten gaan op het juiste moment." (Sven)

36. Endeavor
(Carl de Visser en Jarrat Gray, Z-Man/White Goblin Games, 2009)
2008: -
2009: -
En hier vinden we dan de hoogste nieuwe binnenkomer in de lijst. Er wordt natuurlijk al een tijdje reikhalzend uitgekeken naar de Nederlandse editie!
"Eenvoud en souplesse." (Henk)

35. Kolonisten van Catan kaartspel
(Klaus Teuber, Kosmos/999 Games, 1996)
2008: 13
2009: 24
Krijgt weer een tikje van elf posities, maar 35 is natuurlijk nog steeds hoog. Zullen we volgend jaar al iets merken van de nieuwe editie?
"Mijn favoriete spel voor twee personen." (Guus)
"Nog een spel dat altijd mee in onze reiskoffer gaat." (Bart)

34. Yinsh
(Kris Burm, Don & Co, 2003)
2008: 17
2009: 41
Tzaar, Gipf en Dvonn kregen ook allemaal wel een paar stemmen, maar Yinsh blijft toch met afstand het populairste spel in de Gipf-reeks.
"Schaken en dammen voorbij." (Vincent)
"Een klassieker, elegant en elke zet spannend." (Sander)

33. Genoa
(Rüdiger Dorn, alea/QWG Games, 2001)
2008: 84
2009: -
Stond vorig jaar verrassend niet in de lijst, maar is natuurlijk geen echte nieuwe binnenkomer. De Nederlandse editie lijkt wel effect gehad te hebben!
"Onderhandelen zoals het hoort. Een genot om beurten te zien, waar je door (bijna) niets te doen toch vooruit komt." (Vincent)
"Blij dat het in het Nederlands is uitgebracht nu. Vooral het kunnen sjacheren om de stenen verplaatst te krijgen kan verrassend veel verschil maken naar de overwinning toe." (Els)
"Heerlijk chaotisch spel. Niet voor planners of diepzeeduikers." (Pieter)

32. Wikinger
(Michael Kiesling, Hans im Glück, 2007)
2008: 38
2009: 70
De blijvende populariteit van dit spelletje verbaast me toch wel een beetje. Het is natuurlijk een goed spel, maar wat maakt het zoveel populairder dan vergelijkbare spellen van Hans im Glück. Je zou bijna denken dat het toch eens tijd wordt voor een Nederlandse versie.
"Briljant omdat het steeds weer anders is." (Hilbert)

31. Shogun/Wallenstein
(Dirk Henn, Queen Games, 2006)
2008: 29
2009: 27
Vult als geen ander spel de niche van pittig maar eenvoudig eurospel met een belangrijke rol voor direct conflict. Daar zijn er niet zoveel van, en zeker niet zulke aansprekende. De constante positie is dus niet zo vreemd.
"De toren en de volgorde waarin de acties uitgevoerd worden, maken van dit spel een topper." (Dirk)
"Prachtig spel, en spannend wat er uit de dobbeltoren komt, desondanks toch heel strategisch en tactisch." (Axel)
"Een prachtspel met confictsituatie." (Henk)

Ticket to Ride Europe heb ik nog steeds niet gespeeld, evenmin als Endeavor. Maar dat zijn nou eens spellen waarbij ik er zeker niet tegenop zie om dat eens voor elkaar te krijgen.
Het kiezen van een favoriet begint nu lastig te worden. Ondanks alles ga ik toch voor het KvC kaartspel.

donderdag 13 mei 2010

Top 100 2010: 41-50

Hoe hoger we komen, des te minder nieuwe spellen we zien. Van de drie nieuwe binnenkomers is er één een recidivist, een al wat ouder en eentje gloednieuw.

50. Chinatown
(Karsten Hartwig. alea/QWG Games, 1999)
2008: 96
2009: -
Eerlijk gezegd had ik vorig jaar al verwacht dat dit zou gaan stijgen, maar nee dus. Die schade haalt Chinatown dit jaar in.
"Onderhandelen, deals, alles mag. Dit spel vereist wel de juiste personen om mee/tegen te spelen, want behoorlijk interactief." (Laurens)

49. Tribun
(Karl-Heinz Schmiel, Heidelberger, 2007)
2008: -
2009: -
Kijk, alweer een 'oudje' dat ineens opduikt in de top-100. Terecht, als je het mij vraagt. Soms heeft kwaliteit even nodig om boven te drijven. Geef dit spel een Nederlandstalige editie en het staat zo in de top 20!
"Erg leuk worker placement spel!" (Els)
"Een vergeten pareltje in de Lage Landen." (Piet)

48. Alhambra
(Dirk Henn, Queen Games, 2003)
2008: 15
2009: 23
Oudere familiespellen hebben het moeilijk in deze lijst en Alhambra is geen uitzondering. Komt het misschien door een overkill aan uitbreidingen en varianten?
"Leuk om tussendoor nog eens te spelen. Ook de verschillende uitbreidingen blijven een meerwaarde geven vind ik." (Els)

47. Heersers der Woestijn
(Reiner Knizia, Kosmos/PS Games, 1998)
2008: 30
2009: 56
Dit pittige familiespel daarentegen glijdt niet verder weg. Nog steeds een klassieker in de Kniziacanon.

46. Saboteur
(Frederic Moyersoen, Amigo/999 Games, 2004)
2008: -
2009: 50
Belgische auteurs doen in het in deze lijst toch beter dan Nederlandse? Of moet ik zeggen dat Walen het beter doen dan Nederlandssprekenden? Saboteur is in ieder geval geen eendagsvlieg.
"Aanrader voor avonden met non-gamers. Heel makkelijk te spelen met 10 mensen, en lekker mensen beschuldigen als saboteur!" (Danny)
"Heerlijk rollenspel, qua geheimhouding van je rol beter dan Bang!" (Wiljan)

45. Morgenland
(Richard Breese, Hans im Glück/999 Games, 2000)
2008: 35
2009: 47
Een ouder spel dat in de middenmoot blijft hangen? Dat moet wel een goed spel zijn!
"Sprookjesachtig bord, maar het spel is altijd op het scherpst van de snede." (Dagmar)
"Eigenlijk speel ik dit spel te weinig, want aan Morgenland beleef ik keer op keer enorm veel plezier. Bieden, bluffen en anticiperen op wat je tegenstanders doen. Ik ken weinig spellen die deze aspecten op zulk een leuke en boeiende manier combineren." (Bart)
"Stiekem bieden blijft leuk." (Stefan)

44. Diplomacy
(Allan Calhamer, Avalon Hill, 1959)
2008: 25
2009: 42
Dit controversiële spel heeft een bijzonder trouwe aanhang. Niet ieders ding, maar buiten de top 20 treffen we geen enkel spel aan dat zo vaak op de eerste plek stond.
"Diplomacy blijft een fantastisch spel. Simpel van regels. Geen dobbelstenen, geen geluk: je moet gewoon zelf, of met steun van een ander, een leger meer dan de tegenstander in het conflict kunnen gooien. Vooral het onderhandelen maakt dit spel zo intrigerend. Vroeger, in mijn jeugdjaren, hebben we dit regelmatig gespeeld. Later was er om diverse redenen onvoldoende tijd. We hebben dan enkele keren Diplomacy per mail gespeeld. Anders, maar ook heel plezant. Vorig jaar hadden we eindelijk nog een de kans om Diplomacy als bordspel te spelen. De wonde van het mes in de rug doet nog altijd pijn..." (Bart)

43. Vasco da Gama
(Paolo Mori, What's Your Move/999 Games, 2009)
2008: -
2009: -
Het nieuwste 'andere' werkverschaffingspel. De Nederlandse editie is koud uit, en nu komt het al hoog binnen. Dit gaat volgend jaar nog wel wat stijgen schat ik zo.
"Voor mij een kandidaat voor de top 20 van BGG." (Henk-Jan)
"Werkverschaffingspel met uniek systeem voor de timing, geeft een gemeen trekje aan het spel." (Wim)
"Elegant en eenvoud sieren dit spel en je hoeft immers maar tot 22 te tellen." (Martijn)
"Een van de verrassingen van dit jaar." (Henk)

42. Goa
(Rüdiger Dorn, Hans im Glück/999 Games, 2004)
2008: 37
2009: 38
Goa blijft opvallend constant in de lijst. Misschien niet zo raar als je bedenkt dat het een combinatie is van 'pittig spel' en 'Hans im Glück'.
"Een strak spel, met interessante (veiling)elementen." (Sander)
"Altijd verbeteren om net de medespelers voor te blijven." (Stefan)

41. Stoom/Age of Steam
(Martin Wallace, Warfrog/Phalanx Games, 2002/2009)
2008: -
2009: 77
Vast niet iedereen is het er mee eens om deze twee spelen onder één noemer te brengen. Martin Wallace en John Bohrer niet in de laatste plaats. Maar laten we eerlijk zijn: de verschillen tussen de standaardregels van Stoom en Age of Steam zijn kleiner dan die tussen de basisregels en de standaardregels. Waar hebben we het dan nog over?
"Een heerlijk treinenspel." (Henk)

En alweer heb ik niet alles gespeeld. Vasco da Gama zal wel eens op tafel gaan komen, Diplomacy wordt lastiger. Niet in de laatste plaats door de lengte en de noodzaak van zeven spelers.

Veel kwaliteit in de lijst, maar Heersers der Woestijn blijft mijn favoriet. Dat staat tenslotte in mijn eigen top-10