woensdag 22 april 2009

Buiten spelen

Met zulk weer als de laatste weken is april een van mijn favoriete maanden van het jaar. Warm genoeg om zonder jas buiten te zitten, maar niet zo warm om uitgeteld binnen te blijven in de schaduw. Dus toen ik op demodag van 999 Games de kans kreeg om even buiten te spelen zei ik geen nee.

En natuurlijk bedoel ik dan geen potje Le Havre uit de wind. Nee, we hebben het hier over echte buitenspellen: Kubb en Mölkky. Wie nu denkt dat ik het over een droogrek en kapstok van de Ikea heb is dat vergeven: de spellen stammen inderdaad uit Scandinavië. In beide spellen gaat het erom, met een houten stok andere houten speelstukken omver te gooien. Kubb speel je in twee teams, waarbij je elkaars stukken omver probeert te kegelen, Mölkky is een soort jeu-de-boules met stokken in plaats van ballen.

Geen 'spellen' van het soort waarover ik recensies schrijf, en dat zal ik ook niet doen, maar ik vond ze bijzonder genoeg om toch even aandacht aan te geven. Vooral nu de meivakantie in aantocht is en de zomervakantie ook niet ver meer is: beide zijn de ideale spellen voor bij de barbecue en op de camping. Vooral Mölkky is de manier bij uitstek om het verveelde kroost op die camping in Frankrijk in een mum van tijd een hoop vakantievriendjes te bezorgen. En misschien is er ook nog wel een chauvinistische Fransman te vinden die zijn ballen eens in wil ruilen voor stokken. Wacht, heb ik dat net getypt? Snel verder, voor iemand het merkt.

Dus als je nog iets leuks zoekt om in de zomer te doen: hier kun je je geen buil aan vallen.

Verder is er natuurlijk ook genoeg interessants te melden over de demodag. Op Erwins site vind je een volledig overzicht. Meest interessante nieuwtjes vond ik de Kolonisten van de Lage Landen en het feit dat er voorlopig geen Nederlandstalige uitbreiding voor Dominion komt, op de Gezant na. Dominionfans die de Gezant graag willen hebben, raad ik aan voor 1 juni lid van Ducosim te worden. Dus vooruit mensen, koop Dominion en breng 999 Games op andere gedachten. Ik moet de eerste speler nog tegenkomen die Dominion niet leuk vindt.

woensdag 8 april 2009

Mijn top 20

Het verzoek van Peter Hein om een top 20 op te stellen ten behoeve van zijn top 100 project vind ik altijd lastiger dan het klinkt. Dat soort vragen vul je toch naar de waan van de dag in en als ik morgen of over een week dit lijstje maak, dan zou het er wellicht anders uit zien. Niet dat er dan 20 andere spellen staan, maar spellen staan wellicht op een andere plaats en in de onderste helft staan wat andere namen. Ik vind het vooral moeilijk omdat ik de neiging heb om in de lijst een soort spreiding over genres aan te brengen zodat het een mooie dwarsdoorsnede van goede spellen is en niet een opsomming van een bepaald type spel. Ik vind gewoon dat er ook korte kaartspelletjes en een familiespel in moet, ook al zijn er wellicht spellen die ik over all leuker vind. Ik heb volgens mij nergens opgeschreven welke spellen ik vorig jaar heb ingezonden, dus een vergelijking daarmee heeft geen zin.

Maar alles in overweging nemende (de waan van vandaag en het spreidingsbeleid) kom ik tot de volgende top 20 voor 2009:

1 Scrabble
Dit zal voor niemand die dit blog leest of die mij kent een verrassing zijn. Dit letterspel gaat al tientallen jaren mee, maar is nog helemaal bij de tijd.

2 Taipan
Dit is het meest verslavende kaartspel dat er is. Hoe vaker je het speelt, hoe spannender het wordt omdat je steeds beter je kansen kan inschatten.

3 De familie Catan
We mogen van Peter Hein geen uitbreidingen kiezen, maar natuurlijk valt onder de familie Catan bij mij alle familieleden (voor de lijst mag je het bordspel invoeren). Het Catan-mechanisme is door de heer Teuber vakkundig uitgemolken, maar verveeld mij nog steeds niet

4 Morgenland
Wat kan blind bieden ontzettend spannend zijn! Alle kleine veilingen in sprookjesstijl houden mij gegarandeerd op het puntje van mijn stoel

5 El Grande
El Grande is de crème de la crème van de meerderhedenspellen. Dit spel zit zo bomvol interactie dat er voor spanningsdipjes gewoon geen plaats meer was.

6 Wizard
Boerenbridge met een twist. Door de bekende basis pakken mensen het snel op en door de twist is meer slagen halen niet per definitie goed.

7 Tikal
Als meisje wilde ik archeoloog worden, als spellenspelers is het me gelukt. Tikal is wat mij betreft het beste actiepuntenspel dat de heren K&K hebben bedacht.

8 Memoir ‘44
Lang wilde ik er vanwege het thema niet aan, maar inmiddels ben ik om. Dit spel speelt als een trein, is super spannend en je kennis over de tweede wereldoorlog wordt ongemerkt nog wat bijgespijkerd. Wat wil je nog meer van een spel

9 Ticket to Ride
Een toegankelijk familiespel in een prachtig jasje dat ook veelspelers kan bekoren. De Märklin-variant is mijn favoriet, maar de Nordic Countries de mooiste.

10 Stone Age
Een werkverschaffingsspel-ontwikkelspel dat zich afspeelt in de prehistorie met een prominente rol voor dobbelstenen.

11 Pandemic
Dit coöperatief spel prikkelt de fantasie en het inlevingsvermogen en levert daardoor een heleboel aangename spanning op.

12 Coloretto
Geniaal simpel kaartspelletje dat je in korte tijd meerdere malen voor de keus tussen hebberigheid en bescheidenheid zet. Inmiddels ook als bordspelversie te krijgen, maar het kaartspel blijft toch de beste van deze familie.

13 Jambo
Heerlijk tweepersoonsspel, super dat QWG het naar Nederland heeft gehaald waardoor deze topper voor een breder publiek bereikbaar wordt.

14 Wallenstein
Landjepik à la Risk, maar dan ontzettend leuk gemaakt doordat je de landen ook kan ontwikkelen en het dobbelen vervangen is door een oorlogstoren waarin de manschappen de strijd beslechten. Waarom speel ik dit niet vaker.

15 Dier op Dier
Geweldig leuk stapelspel voor jong en oud met schattige houten dieren. Als je dit gespeeld ziet worden, wil je gegarandeerd zelf ook spelen.

16 Funkenschlag
Vraag en aanbod naar elektriciteit, grondstoffen en fabrieken hadden geen leuker spel kunnen opleveren dan deze topper. Economen herkennen hier veel stukjes uit de leerboeken uit.

17 Pueblo
Origineel bouwspel met imperfecte bouwmaterialen. Hoe bouwers de boel belazeren en de schone schijn proberen op houden terwijl ze elkaar een mes in de rug steken.

18 Can’t stop
Zeer toepasselijke naam voor dobbelpret, eigenlijk wil je altijd nog één keer gooien, maar durf je het ook…….

19 Chinatown
Hysterisch onderhandelingsspel over de ontwikkeling van een winkelwijk in New York. Alle beleefdheidsvormen kunnen van tafel en dat kan heel verfrissend zijn

20 Stef Stuntpiloot
Melig behendigheidsspelletje met zeer hoog nog-een-keer-gehalte. Verslavend leuk.

Scrabblewoordenboek

Voor de top 100 ga ik dit jaar, net als vorig jaar, weer scrabble op de eerste plaats zetten. Scrabble is in de spellenwereld een voorbeeld van survival of the fittest. Er zijn echt meer letterspellen uitgebracht, maar geen ervan heeft zelfs maar in de schaduw kunnen staan van Scrabble. Ik heb er een aantal van gespeeld en vind ze leuk voor een keertje, maar speel liever het origineel. Soms kan het gewoon niet beter en scrabble is daar een mooi voorbeeld van.

Iedereen die wel eens een potje scrabble heeft gespeeld is tegen de “wat mag wel en wat mag niet” discussie aangelopen. Een gewoon woordenboek kan uitkomst bieden, maar vooral als je verkleinwoordjes of vervoegingen van werkwoorden wil leggen kom je daar niet veel verder mee. De recreatieve scrabblelaar (en daar reken ik mezelf ook toe) komt er met zijn medespelers wel uit, maar voor de wedstrijd scrabbelaar is een welles-nietes discussie natuurlijk een kwestie van erop of eronder.

Om deze discussies voor eens en altijd te beslechten heeft Van Dale een speciale woordenlijst op de markt gebracht. Het verschil met een woordenboek is dat bij een woordenlijst een lijst van alle mogelijke woorden is (bijvoorbeeld puf, puffe, puffen, puffend, puffende, puffenden, pufferig, pufferige, etc.) zonder dat er een betekenis bij staat. Je kan dus wel snel opzoeken welke vervoegingen en varianten er allemaal zijn, maar niet wat een woord betekent.

Een paar jaar geleden hebben Niek en ik onze eerste scrabble woordenlijst gekocht. Wij noemen dit boekje trouwens gewoon scrabblewoordenboek maar dat is dus niet helemaal correct. Dit was de 2e editie en die was gebaseerd op de 13e editie van de Grote Van Dale. In dit boekje staan volgens het voorwoord meer dan 130.000 twee tot en met acht letterwoorden op alfabetische volgorde.

De reden dat niet alle woorden er in staan is dat het boek anders onmogelijk dik zou worden en het onwaarschijnlijk is dat je heel veel langere woorden kan leggen. Je hebt per slot van rekening altijd maar zeven blokjes tot je beschikking. Natuurlijk kan je door het aanleggen bij bestaande woorden best langere woorden maken. Als op het bord al het woord ding zou liggen dan zou je dit kunnen uitbreiden naar bijvoorbeeld mededinging of bommelding. Maar je moet het woord ook nog kwijt kunnen waardoor de kans dat je zo’n lang woord kan leggen best klein is. Aan het begin van het spel wil dit wellicht nog wel lukken, maar zeker later in het spel wordt het heel moeilijk om lange woorden te leggen omdat je heel snel door andere woorden heen moet bouwen en dit vaak niet past.

Ons scrabblewoordenboek hebben wij goed gebruikt. Omdat het een relatief dun boekje is (250 bladzijden), kan je het makkelijk meenemen. We hebben op heel wat terrasjes gescrabbled (de magnetische reiseditie) met dit woordenboek als naslagwerk. Af en toe liepen we wel tegen een woord aan waarvan wij vonden dat het toch echt een woord was maar dat niet in het woordenboek stond, maar hier kwamen we in goed overleg wel uit. Taal is per slot van rekening een dynamisch iets en er komen regelmatig nieuwe woorden bij (tien jaar geleden was nog niets bokito-proof).

Het scrabblewoordenboek is ook met zijn tijd meegegaan en inmiddels zijn we (ten opzichte van ons scrabblewoordenboek) al weer twee edities verder. Recent hebben wij de nieuwste versie in huis gehaald en er is veel veranderd aan deze scrabble-vraagbaak.

Allereerst is de naam verandert naar Dr. Verschuyl puzzlebibliotheek Officiële Scrabble-woordenlijst. Deze editie is gebaseerd op de 14e editie van de Van Dale aangevuld met woorden uit de Jaarboeken Taal 2007 en 2008. Verder zijn nu ook de negenletterwoorden opgenomen. De woordenlijst is daardoor een stuk langer geworden, er staan nu om precies te zijn 227.202 woorden in (nee, ik heb ze niet geteld) en het boekje is ruim 850 pagina’s dik. Die gaan we dus niet zo makkelijk mee op vakantie nemen vrees ik.

De looks van het boek zijn ook aangepast. Natuurlijk zit er een nieuw kaftje om heen, maar daar gaat het niet om. De woorden zijn in een groter lettertype afgedrukt en er staan minder woorden op een pagina. Ook is een ander, prettiger leesbaar, lettertype gebruikt. Maar de grootste verbetering (wat mij betreft) is dat telkens het eerste woord dat met drie bepaalde letters begint is gemarkeerd. Hierdoor kan je een stuk sneller de pagina’s scannen en jouw woord vinden.

Een paar jaar geleden heeft er een berichtje op nu.nl gestaan over het Amerikaans scrabble-kampioenschap. Dit kampioenschap werd op een sport(!) zender uitgezonden. De zender wilde volgens goed Amerikaans gebruik natuurlijk dat de kijkers geen aanstoot zouden kunnen nemen aan de uitzending en daarom mochten bepaalde aanstootnemende woorden niet gelegd worden tijdens het kampioenschap. Omdat in scrabble de betekenis van een woord volkomen onbelangrijk is, zullen de scrabblelaars dit niet hebben kunnen waarderen. Het ging dan ook mis toen iemand het woord lez (afkorting van lesbians) neerlegde en snel nieuwe letters trok. In het homofobe Amerika kon dit natuurlijk absoluut niet uitgezonden worden. Hoe dit verhaal is afgelopen weet ik niet meer (en ik kan het berichtje ook niet meer terugvinden), maar het is een mooi voorbeeld van doorgeschoten preutsheid of misschien wel discriminatie (wat is er mis met een vrouw die op vrouwen valt).

In de nieuwe Nederlandse editie is in ieder geval niet moreel geschoond. Fistfuck, nazi, raszuiver, pik, klootzak en zelfmoord staan er gewoon in. Nu alleen nog een zender zoeken die onze kampioenschappen uit wil zenden!

woensdag 1 april 2009

Top-100 2009

Ongeveer een jaar geleden organiseerde ik hier een informele uitverkiezing van de populairste spellen van het Nederlandse taalgebied. Dat was erg leuk om te doen en leverde tientallen enthousiaste reacties op. We zijn nu een jaar verder en inmiddels zijn er weer aardig wat nieuwe en populaire spellen bijgekomen. Voorbeelden te over: Dominion, Stenen Tijdperk, Pandemie, enzovoort. Bovendien zal Agricola vast nog wel zijn gestegen in populariteit. Vorig jaar was het al 11e, nu misschien 1e?

Tijd dus voor een nieuwe editie van de top-100!

De regels zijn nog steeds hetzelfde. Stuur een lijstje in met maximaal 20 spellen, met zo mogelijk de volgende onderverdeling:
-je favoriete spel
-je nummers 2-10 in willekeurige volgorde
-je nummer 11-20 in willekeurige volgorde

Je nummer 1 krijgt drie punten, nummers 2-10 twee punten en de nummers 11-20 één punt.

Alle spellen en spelsoorten zijn toegestaan, als je ze maar op of aan een tafel kunt spelen en ze zelfstandig speelbaar zijn. Dat laatste ging vorig jaar nogal eens mis, gezien de vele stemmen die ik kreeg voor Steden en Ridders. Die stemmen heb ik toen maar aan Kolonisten van Catan gegeven.

Stemmen kan de hele maand, dus tot 1 mei. Daarna tel ik alles weer op en gaan we weer aftellen. Je kunt je lijst opsturen naar spellengekpeterhein@hotmail.com.

En oh ja: ik zou het leuk vinden als je bij je spellen een kort commentaar kunt schrijven. Dan neem ik de leukste op in de lijst, en hoef ik die niet met voornamelijk mijn eigen commentaar te vullen.

En mijn eigen lijst? Daar is nog weinig in veranderd:
1: Race for the Galaxy
2-10: El Grande, Heersers der Woestijn, In de Ban van de Ring, Kolonisten van Catan, Kolonisten van Catan kaartspel, Puerto Rico, Ra, Tai Pan, Vorsten van Florence
11-20: 30 Seconds, Can't Stop, Dominion, Heroquest, Het achtste wereldwonder, Lost Cities, Pitch Car, Taj Mahal, Torres, Wizard

Race is nummer 1 ten koste van Tai Pan. In de top-10 is verder niks veranderd. Bij de nummers 11-20 zijn er drie nieuwkomers: 30 Seconds, Dominion en Taj Mahal. Daarvoor hebben Caylus, Magic en Yinsh plaats moeten maken. Jammer, want alle drie steengoede spellen.

Wat is jouw top-20? Wat is er uit? Verdringt Agricola ook hier Puerto Rico van de eerste plaats? Wat gaat Dominion doen? Krijgen we eindelijk een wargame in de lijst? Stem mee en beslis!

We zullen het zien, over ruim een maand...

Gespeeld in maart

Maart was weer een productieve maand (op spelgebeid dan), met 87 potjes verspreid over 28 spellen. De spellen die ik vaker dan één keer speelde:

17x Tai Pan, Race for the Galaxy
7x Dominion
5x Cthulhu Rising, Tatort Themse
4x Monty Python Fluxx, Roll Through the Ages
3x Caylus Magna Carta
2x 30 Seconds, Carcassonne Jagers & Verzamelaars, Jakkiebak! Kippenkak!, Stenen Tijdperk en Ticket to Ride kaartspel

Leukste nieuwe spel van de maand: Municipium. Nu zal ik wel weer een kritiekloze Kniziafan zijn, maar dit is een echt goed spel. Dit is een meerderhedenspel van het subtiele en dynamische soort, waar je goed moet anticiperen op mogelijke 'waarderingen'. Het thema is goed, het spel zit vol interactie en de tactische mogelijkheden zijn eindeloos. Lees eens in het blog van Dominique voor meer details.

Andere nieuwe spellen:

Roll Through the Ages: een intelligent dobbelspel, losjes gebaseerd op Civilization. Erg leuk. Lees ook mijn recensie.

Monty Python Fluxx: Fluxx kende ik al, en dit is bijna hetzelfde. Behalve de humor, die nu uit Monty Python komt (vooral de Holy Grail). Fluxx en Monty Python hebben dezelfde soort melige humor. Als je daarvan houdt is dit wat voor jou. Ik heb me er prima mee vermaakt, al moet een potje niet veel langer dan 10 minuten duren.

Circus Maximus: het lijkt wel of er de laatste jaren steeds meer 'meerderheden'-kaartspellen uitkomen. Van die spelletjes waarbij iedereen kaarten aanlegt bij puntenkaarten, en wie de meest waardevolle aanlegt krijgt de punten. Spelletjes zoals Relikt, Boss Kito, Treasure Fleet... Circus Maximus was OK, maar ook weer niet heel bijzonder. Leuk om te doen, maar ik kan zonder.

Levensweg Express: lollig dobbelspelletje, duidelijk geïnspireerd op Risk Express lijkt het. Hier zijn nog wel interessante beslissingen te nemen, en het thema past nog vrij goed ook. Leuker dan het Catan dobbelspel, veel leuker dan Levensweg zelf.

Keltis: Das Kartenspiel: vooruit, ik weet dat ik nog niet zo lang geleden gezegd heb dat ik deze ging overslaan. Toch maar niet, want het Keltis kaartspel is weer een bijzonder geslaagde uitwerking van het Lost Cities-principe: spanning, risiciomanagement en timing, het heeft het weer allemaal, maar toch net iets anders. Misschien is het nog wel leuker dan Keltis zelf. Vlug, 999 Games, breng dit nog voor de zomer uit! 't Is een ideaal vakantiespel.

Middle Kingdom: een kaartspel met semi-blind bieden. Iedereen ziet namelijk wat je eerdere ronden al geboden hebt. Wil je al je biedkaarten weer terug, dan moet je een beurtje overslaan. De regels zijn alleen vrij wazig en met drie lijkt het niet zo te werken. Maar mijn ene potje met drie intrigeerde me wel.

Rotterdam: eindelijk dan toch maar eens zelfs gespeeld. Wat een vervelend spel. The Game Master houdt geloof ik wel van chaos en willekeur, want dit spel zit er vol mee (net als De Ontembare Stad, waar ik het nog net te verdragen vind). De chaos van het varen vind ik nog wel acceptabel, maar de scheepskaarten zijn oh zo vervelend. En waarom zijn sommige scheepskaarten gewoon duidelijk beter dan andere? Weten we al niet heel lang dat dat geen goed idee is?

Saba: het 3D-paleis ziet er schitterend uit, maar verhult een vrij saai spel. Het spel speelt grotendeels zichzelf: grondstoffen verzamelen, paleisuitbouw maken, volgende. Geen enkele spanning, want tegen het einde is wel duidelijk wie er gaat winnen. Of het wordt een kingmakersituatie, ook heel fijn.

Treasure Fleet: noemde ik hierboven al even. Dit is alleen wel een stuk gestroomlijnder dan Circus Maximus (al is de uitkijkpostregel wat verwarrend) en biedt ook nog eens meer spanning met het blinde bieden. Een keer gespeeld, dus het kan nog alle kanten op.