vrijdag 20 januari 2012

Catan is het nieuwe monopoly

Op boardgamegeek zag ik ineens in het rijtje hot een naam staan waarvan mijn hart sneller ging kloppen Star Trek Catan. Ik vind Catan nog steeds een geniaal spel en zou het graag vaker willen spelen. En ik heb ook erg genoten van alle afleveringen van Star Trek die ik heb gezien (alles dus van TNG, Voyager en DS9). Het liefst ging ik dit weekend als een speer naar Duitsland om dit spel aan te schaffen, maar helaas de agenda staat al vol met andere verplichtingen.

Van wat ik op internet lees, is Star Trek Catan gewoon de basisversie, met een beetje franje in een heel mooi jasje. Als het jasje een andere was geweest (Hello Kitty of zo), dan had ik geen interesse gehad, maar Star Trek kan ik niet weerstaan.

De vraag is wel hoe we deze nieuwe loot aan de Catan familie moeten waarderen. Is het een teken van ultiem succes als van een spel verschillende versies worden uitgebracht die nauwelijks van elkaar verschillen. De Duitsland versie en Benelux versie van Catan waren per slot van rekening ook slechts mooi uitgevoerde varianten van het basisspel met slechts een kleine twist. De vroegere varianten (Stenen Tijdperk, Historische Scenario’s en de Sterrenvaarders) hadden ook allemaal de bekende Catan-elementen, maar verschilden ook stevig van de basisversie waardoor het toch echt andere spellen waren.

Monopoly is natuurlijk hèt schoolvoorbeeld van commercieel succes. Iedereen kent het, bijna iedereen heeft het, ieder zich zelf respecterend land/stad/tv-serie/ster heeft zijn eigen editie en die worden nog goed verkocht ook (leuk cadeautje). Catan is inmiddels ook een spel dat iedereen kent, dat bijna iedereen in de kast heeft staan en treedt nu volgens mij in de voetsporen van Monopoly door het uitbrengen van thema edities. De eerste stap waren de landen, nu zijn dus al de bekende tv-series aan de beurt (Lost lijkt me bijvoorbeeld ook heel geschikt voor een speciale Catan editie) en wie weet wat nog volgt (Hello Kitty?).

Hoogspanning (Funkenschlag) en Ticket to Ride kunnen er natuurlijk ook wat van, maar die spellen zijn volgens mij toch minder bekend dan Catan. Carcassonne doet ook aardig zijn best, maar dat zijn vooralsnog vooral uitbreidingen en niet zo zeer hetzelfde spel in een ander jasje. Ik zou verder geen spel kunnen bedenken dat net als Catan rijp is om commercieel geoogst te worden door het uitbrengen van thema-editie op thema-editie.

Ik heb een zekere aanleg voor verzamelen, dus ik moet op mijn tellen gaan passen met Catan. Waar gaat mijn grens liggen? Deze Star Trek editie ga ik zeker aanschaffen, maar ik zit niet te wachten op een hele reeks Catans met alleen een andere look. Maar als ze er een regeltwist bij doen, dan wordt het al weer moeilijker. Maar hoe erg moet een nieuwe editie afwijken van de bekende basis om eigen genoeg te zijn om te willen hebben. De toekomst zal het me leren.

woensdag 11 januari 2012

Wordfeud tips

Ik weet al jaren dat scrabble het allerleukste spel is dat er is. Dankzij wordfeud (net-niet-scrabble) ontdekt nu het hele land de fun van een legspel met letters. Voor alle nieuwelingen op dit gebied heb ik een aantal tips om beter te spelen. Scrabble en wordfeud draaien namelijk echt niet alleen maar om het maken van mooie, lange woorden.

Denk bij elk woord dat gelegd wordt meteen even na over de mogelijkheden om dit woord te verlengen. Met werkwoorden kan dit bijna altijd (achter waak kan een t en daar kan weer een e en daar weer een n achter), maar ook met zelfstandig naamwoorden kan vaak meer dan je meteen ziet (voor listen kan een s voor laf kan een b). Je pakt dan mooi de hele puntenwaarde van het woord dat al lag, maar kan ook nog eens naar een eigen woord leggen. Dat is dubbel scoren!

Een andere manier om dubbel te scoren is door een woord direct onder of naast een ander woord te leggen op zo’n manier dat je een aantal korte woordjes vormt in combinatie met het woord wat al lag en je natuurlijk ook de punten van je zelfgelegde woord pakt (denk aan woorden als de, en, je, op, etc.).

Het is ook heel belangrijk om goed in de gaten te houden welke dubbele en driedubbele woordwaardes of letterwaardes bereikbaar zijn. Zeker als je een dure plek combineert met een slimme uitbreiding, dan kan je stevig scoren (scoor bijvoorbeeld vier of zes keer een X of Y en je loopt binnen ook al is je woord maar twee letters lang zoals in ex en yo).

Denk voor je legt verder nog even na over welke kansen je je tegenstander geeft. Kan hij of zij nadat jij gespeeld hebt makkelijk een driedubbele woordwaarde scoren, dan moet je misschien toch maar even ergens anders gaan liggen, zelfs als het jou net een puntje minder oplevert. Een schot voor open doel geef je ook in het scrabble niet graag weg.

Alle voorgaande tips gaan over het slim benutten van het bord. Hoe belangrijk dit ook is, het is ook belangrijk om je letters te managen. Sommige letters kan je makkelijker kwijt dan andere (denk aan een E ten opzichte van een Q). Je moet voorkomen dat je de moeilijke letters niet kwijt raakt want op den duur zit je dan met een rekje met ellende voor je neus. Je kan dan een beurt opofferen om die te ruilen, maar je kunt beter voorkomen dat je in die situatie komt. In het officiële scrabble mag je bovendien maar één keer ruilen dus dan moet je op een gegeven moment de lastige letters wel kwijt spelen.

Als je echt niet ziet wat je met de letters kan maken die je hebt, dan helpt het soms om ze shuffelen zodat ze op een andere volgorde komen te staan. Soms zie je het dan ineens wel (al is het maar omdat ze dan samen wel een woord vormen).

De laatste tip is de belangrijkste: oefening baart kunst. Hoe vaker je wordfeud of scrabble speelt, hoe beter je er in wordt. Al is het maar omdat je je tegenstanders dingen ziet doen, die je daarna na kunt doen. Zie een overweldigend sterke tegenstander dus vooral niet als iets vervelends, maar als een kans om de kneepjes van het vak te leren van de beste. Ik heb heel vaak van Niek moeten verliezen, voor ik incidenteel won.

zondag 8 januari 2012

Gespeeld in december

Met 95 potjes was december een mooie maand. Het meest gespeelde spel was natuurlijk Dominion, met Kingdom Builder als goede tweede. Hoogtepunten waren de potjes Time's Up tijdens kerst met mijn broer en zwager. Beiden zijn acteurs en dat geeft een extra dimensie aan het spel.

Verder speelde in slechts vier nieuwe spellen. De leukste aanwijzen was niet heel erg moeilijk. Dat was een best goed spel, de rest varieerde van OK tot meh.

Québec
Deze nieuwe van Ystari was een blinde aankoop van Roger op Spiel. Geen slechte aankoop als je het mij vraagt, want mijn ene potje smaakte naar meer.
Québec is een soort meerderhedenspel met extra's. Het spel speelt zich af in vier tijdperken. In ieder tijdperk zijn er een paar locaties beschikbaar om te bebouwen. Heeft iemand een gebied uitgekozen, dan kunnen anderen daaraan bijdragen. Dit levert alle betrokkenen voordeel op: de speler die het gebied uitkoos claimt dat gebied op het bord, alle spelers die bijdroegen (mogelijk ook dezelfde speler) krijgen blokjes in de verschillende vakken in de hoek van het bord. Aan het einde van een tijdperk krijgt iedere speler punten voor het aantal blokjes in die vakken. Van de blokjes van de speler(s) met de meeste blokjes schuift de helft door naar het volgende vak, om daar weer punten te genereren. Dit 'cascade-effect' heb ik in geen enkel ander spel gezien en zorgt voor interessante effecten. Het is lastig om daar op te plannen, maar erg bevredigend als het lukt. Naast deze blokjesschuiverij is ook je positie op het bord belangrijk en moet je slim gebruiken van de kleine voordeeltjes van het meebouwen aan andermans locaties. Al met al een erg boeiend spel, dat ik graag weer speel.

Andere spellen, met de leukste voorop:

Tumblin-Dice: een dobbel- annex behendigheidsspel. Weer een cascade, maar nu een waar je dobbelstenen vanaf stuitert in de hoop dat ze onderaan op het bord blijven liggen, want daar leveren ze de meeste punten op. En dan maar hopen dat de dobbelsteen geen '1' aanwijst, want per dobbelsteen scoor je het aantal ogen maal het niveau waar hij beland is. Best geestig allemaal, maar ik vrees dat Tumblin-Dice eerder een leuk dan een goed spel is. De wederspeelbaarheid lijkt mij voor een spel van ruim 50 euro wat te laag.

Mapominoes: domino met kaartjes met daarop landen van de wereld. In de variant die ik speelde was dat Azië en Australasië, zeg maar van Turkije tot aan Nieuw-Zeeland. Ieder land grenst aan een of meer landen en/of zeeën en je moet ze natuurlijk passend aanleggen. Oppassen met eilandstaten die slechts aan één zee grenzen (denk aan de Maldiven of Singapore). Als je te lang wacht raak je ze nooit kwijt. Dit spel lijkt me vooral educatief erg geschikt, maar dan is het weer jammer dat het alleen in het Engels is.

Hoogspanning: de eerste vonken: "dit is Hoogspanning zonder het rekenen, dat vind je vast leuk" werd mij nog verzekerd. Er wordt inderdaad een stuk minder in gerekend dan in Hoogspanning. Maar het is nog steeds datzelfde procedurele spelverloop dat me gewoon niet zo kan boeien. Hier moet je dan weer voortdurend natellen hoeveel voedsel van welke soort er nog voor jou overblijft, wat het je kost om nog uit te breiden, enzovoort. Het blijft niet mijn type spel.

maandag 2 januari 2012

Populairste recensies

In het najaar van 2010 is de spellengek website grondig verbouwd. We werken sindsdien met een database (zie je als bezoeker niets van) en de lay-out is aangepast. Sinds dat moment kunnen wij (onder water) zien hoe vaak de verschillende recensies bekeken zijn. In de rechterstrook onder het kopje populaire spellen, is de top vijf te zien.

Vandaag heb ik eens opgezocht wat de top 16 meest geraadpleegde spellen zijn. Eigenlijk wilde ik een top 15 maken (ronde getallen doen het om een of andere reden meestal beter), maar door de top nog met één plaatsje uit te breiden, staan er nu alle recensies in die meer dan vierduizend keer zijn bekeken. Er zijn stukken die ik schrijf die dit soort aantalen niet halen!

De top ziet er als volgt uit:
1. Agricola (11.775)
2. Hoogspanning (8.568)
3. Dominion (8.400)
4. Kolonisten van Catan: Steden en Ridders (7.868)
5. 30 seconds (6.550)
6. Puerto Rico (6.476)
7. Kolonisten van Catan: Val van Rome (5.992)
8. Weerwolven van Wakkerdam (5.988)
9. Boonanza (5.973)
10. El Grande (5.861)
11. Caylus (5.600)
12. Kolonisten van Catan, het kaartspel (4.710)
13. Taipan (4.706)
14. Machiavelli (4.443)
15. Phase 10 (4.304)
16. Genoa (4.184)

Van veel spellen in dit rijtje verbaasd het me niet dat ze hoog scoren. Agricola (de enige recensie die door de tienduizend grens gaat), Hoogspanning, Dominion, Puerto Rico, El Grande, Caylus en Genoa zijn allemaal spellen die bij veelspelers doorgaans in de smaak vallen. En aangezien deze site vast veel veelspelers tot zijn vaste bezoekers mag rekenen, zie je hun voorkeuren terug in de populairste recensies.

De kolonisten doen het ook buitengewoon goed met zelfs drie noteringen. Het verbaasd me dat de Val van Rome zo hoog scoort, zo leuk was dat spel niet. En als het puur de aantrekkingskracht van het label kolonisten is, dan zouden de andere kolonisten spellen (de kolonisten van de lage landen, de kolonisten van het stenen tijdperk, etc.) het toch ook goed moeten doen.

Ik vind het opvallend dat 30 seconds het zo goed gedaan heeft. Ik vind dit een erg leuk spel, maar had niet door dat het schijnbaar zo breed bekend is dat de recensie veel gelezen wordt. Hetzelfde geldt voor de Weerwolven van Wakkerdam, al kan ik me de hoge score daarvan iets beter voorstellen.

Boonanza, Taipan en Machiavelli zijn drie kaartspellen die veel mensen leuk vinden en die, gelet op hun prijs, vast regelmatig cadeau worden gedaan. Dit zou wel eens een goede reden kunnen zijn om informatie over die spellen op te zoeken (zowel als gever, als als krijger). Alle drie zijn wat mij betreft uitstekende spellen, dus leuk dat ze hoog scoren.

De meest verrassende notering vind ik voor Phase 10. Zo ver ik weet is dit geen bekend spel in Nederland, is het niet heel goed verkrijgbaar en is er bovendien weinig aan. Geen idee dus waarom dit zo hoog scoort. Ik zie bij google ook geen andere zaken die Phase 10 heten en die mensen zouden kunnen googelen waarna ze onbedoeld bij een spel komen met die naam (Mykerinos pakt op die manier bijvoorbeeld volgens mij nog wat hitjes mee, google maar eens op recensie Mykerinos).

zondag 1 januari 2012

Jaaroverzicht 2011

Weer een jaar voorbij en dus weer tijd om terug te blikken. 2011 was geen spectaculair spellenjaar. Ik heb aardig wat prima of zelfs best goede nieuwe spellen gedaan, maar weinig die er echt bovenuit staken. Ik kon daardoor geen tien echt leuke spellen vinden om een hele top-10 te vullen. Het is dus bij een top-5 gebleven.

Bij het selecteren van deze spellen heb ik voor de wederspeelbaarheid ook eens naar de harde cijfers gekeken. Veel leuke spellen blijven namelijk steken op maximaal vijf gespeelde potjes. Dit lot treft vooral (middel)zware (euro)spellen van ongeveer aderhalf uur of langer. Daarvan zijn er inmiddels zo onnoemelijk veel, dat ze echt iets extra's moeten bieden om boven de middelmaat uit te steken. Zo'n spel heb ik dit jaar niet gezien. Troyes komt in de buurt, maar dat heb ik dit jaar slechts twee keer gespeeld. Spellengekken stemmen met hun speeltijd en Troyes blijkt dus geen stemmenkanon.

Omdat ik de daadwerkelijk bestede speeltijd nadrukkelijk heb meegewogen in mijn ranglijst, wordt deze -niet zo verrassend- gedomineerd door relatief korte familie- en kaartspellen. Maar zonder uitzondering heb ik ze allemaal minstens tien keer gespeeld zonder dat het verzadigingspunt in zicht is gekomen. Dat is voor mij genoeg bewijs van kwaliteit.

5. Biblios
Erg licht misschien en ook met een aardige dosis geluk. Biblios stelt daar een geheel eigen speelgevoel tegenover. Om beurten verdelen de spelers kaarten, waarbij zowel het inschatten van je tegenstanders als risicomanagement komt kijken. In de veilingronde komt het vooral neer op psychologie en zelfs bluf. De bottom line is dat het gaat om het maken van de juiste keuzes. Dit speelt met alle aantallen goed en duurt nooit langer dan een halfuur. Dit zal ik nog wel een paar jaar blijven spelen.

4. Verboden Eiland
Voor een liefhebber is het Verboden Eiland natuurlijk maar een slap aftreksel van Pandemie. Het spelverloop is grotendeels hetzelfde, maar de scherpe randjes, extra opties en interessante topologische uitdagingen zijn er wel zo'n beetje uitgekookt. Of eigenlijk gedistilleerd: want Verboden Eiland is de kale essentie van Pandemie. Daardoor is het eenvoudig genoeg voor gezinnen met jonge kinderen; vanaf een jaar of 5-6 kunnen ze probleemloos meespelen. De sfeer en de spanning dragen nog eens extra bij aan het speelplezier.

3. The City
Vergeet al die modieuze deckbuildingspellen. Voor een verslavend leuk nieuw combokaartspelletje moet je echt bij The City zijn. Wat Verboden Eiland voor Pandemie is, is The City voor het Puerto Rico kaartspel. Natuurlijk heeft het spel nauwelijks interactie en heeft geluk soms een doorslaggevende invloed, het spel is zo afwisselend en kort dat je het blijft spelen.

2. Kingdom Builder
Dit was een van de spellen waar het meest naar uitgekeken werd in de vooruitblikken op Spiel en na afloop voor veel mensen een van de grootste teleurstellingen. Op basis van één potje kan ik me daar iets bij voorstelken. Als je wat onoplettend speelt, kun je snel in een situatie terechtkomen dat de kaarten die je trekt dicteren wat je kunt doen. Dit kan een frustrerende ervaring zijn. Maar als je een beetje na wilt denken over je zetten vervalt dat bezwaar snel en heb je hier volgens mij met een klassieker in wording te maken: simpele regels, een korte speelduur, enorm veel afwisseling en een stevige portie tactiek.

1. Glory to Rome
Dit spel is natuurlijk al een paar jaar oud, maar pas begin dit jaar was de tweede editie wijd genoeg verkrijgbaar dat ik het ook eens kon spelen. Bij mijn eerste potjes kon ik er nog weinig grip op krijgen maar zag ik wel wat potentie. Inmiddels heb ik het spel een stuk beter door een speelt het heel soepel. Het wordt vaak met Race vergeleken en het is goed te zien waarom. Je speelt rollen die andere spelers ook uit kunnen voeren en je maakt gebouwen voor punten en hun speciale eigenschappen. Daar houden de overeenkomsten wel zo'n beetje op. Glory to Rome kent meer interactie, maar ook veel meer chaos en een grotere rol voor het toeval. Per saldo vind ik het niet zo goed als Race, maar nog steeds is het een puik combokaartspel dat iedere liefhebber moet kunnen bekoren. Voor mij was het in ieder geval niet moeilijk om mijn favoriete nieuwe spel van het jaar aan te wijzen.


Dan deel ik nog twee eervolle vermeldigen uit en wel aan 1830 en bridge. De eerste heb ik slechts één keer gespeeld en dat is te weinig om in een favorietenlijstje te belanden. Voor 2012 voorzie ik niet veel meer potjes, want dit is een spel waarvoor je een dag vrij moet maken. En als ik een dag spellen gaan doen, doe ik meestal toch liever veel verschillende spellen dan een monster van zes uur, hoe leuk ik het ook vind.


Bridge speelde ik wel vaker, maar kwam ook niet in de lijst. Dit spel is namelijk alleen echt leuk als aan bepaalde voorwaarden is voldaan. De belangrijkste daarvan is dat je er veel, erg veel tijd in steekt. Niet alleen speeluren maken, ook veel studie. Verder is het op zijn leukst als je duplicate speelt, dus met (minstens) vier tweetallen. Het is niet voor niets dat bridgespelers weinig andere spellen spelen (dus niet alleen omdat ze daar op neerkijken).

Ik speelde dit jaar helaas ook weer veel matige en zelfs slechte spellen. Met afstand het slechtste spel was Automobile. Twee keer gespeeld en nooit had ik het gevoel dat ik een spel aan het doen was. Nee, dit is gewoon een case study uit een bedrijfskundeboek dat zich middels een oersaai thema vermomt als spel. Er is toch iets mis met de wereld als mensen dit tot hun favoriete spellen scharen. Nou ja, er zijn ook accountants die van hun vak houden.


Op de speeltafel was 2011 voor mij een productief jaar. Ik speelde 966 keer een spelletje, verdeeld over 201 verschillende spellen. Dominion was uiteraard het meest gespeeld: 254 keer, toch 80 potjes minder dan het jaar ervoor. Behalve Dominion waren er nog vijftien spellen die ik tien keer of vaker deed en 25 die ik vijf keer of vaker deed.


Met de blik op 2012 hoop ik op weer zo'n spellenrijk jaar. Zoals altijd probeer ik weer de leuke spellen in mijn verzameling vaker te spelen en de minder leuke gewoon de deur uit te doen. Ook hoop ik wat vaker over spellen te schrijven en spellen van Martin Wallace wat minder af te kraken.


Dan kan ik nog maar een ding doen en dat is om alle lezers van die weblog en de Spellengek-site een gelukkig, gezond en speels 2012 toe te wensen!