donderdag 21 mei 2009

De Geest van de Spelregels

Gisteren speelde ik voor het eerst Small World, het nieuwe grote bordspel van Days of Wonder. Dit spel heeft niets te maken met de atractie in Euro Disney waarvan je het liedje nooit meer uit je hoofd krijgt, maar is een bewerking van het spel Vinci (heb ik zelf nooit gespeeld).

Het spel zag er natuurlijk (het handelsmerk van DoW) super gelikt uit, maar ook een beetje intimiderend door het vele speelmateriaal. Je bent dan toch bang dat het een regelrijk spel is. Gelukkig viel dat erg mee. Je moet gewoon iedere ronde poppetjes op het bord zetten. Omdat er heel veel verschillende rassen zijn en ieder ras zijn eigen mogelijkheden en voordeeltjes heeft, zijn de verschillende mogelijkheden daarvan wel wat overdonderend. Je hebt echter per speler maar met één actief ras tegelijkertijd te maken dus daardoor valt wat je op elk moment moet onthouden wel mee. We waren daardoor al snel lekker aan het spelen en ik vond het spel best leuk.















Op een gegeven moment had Niek als ras de diplomatieke skeletten. Hier waren Peter Hein ik niet zo blij mee want die krengen waren niet dood te krijgen (elke ronde komen er per twee gebieden die ze veroveren weer een nieuw skelet bij) en ze mochten bovendien “verdelen en heersen” door aan één andere speler waarvan ze het actieve ras niet hadden aangevallen een verplicht te accepteren niet-aanvalsverdrag aan te bieden.

Op het moment dat deze lopende knekelhuizen in het spel kwamen had ik geen actief ras (mijn ras was helaas net in verval geraakt). Niek had zijn skeletten over een groot gebied verdeeld (dan zijn ze wel per gebied zwak en makkelijk te veroveren). Mijn plan was om met mijn volgende actieve ras eens flink wat landen van de skeletten af te gaan pakken.

Niek wilde mij echter een wapenstilstand door mijn strot duwen. Nou ben ik (vind ik zelf) meestal wel redelijk makkelijk met regels, maar dit keer was het voor mij toch een principe-kwestie. Ik vond dat aangezien ik geen actief ras op het bord had, Niek mij ook geen wapenstilstand kon opleggen. Hoe kan je in hemelsnaam met een nog niet-bestaand ras een overeenkomst aangaan? Ik zag het niet. En bovendien zou het mijn expansiedrifen flink beperken en dat vond ik ook geen aantrekkelijk vooruitzicht.


















Peter Hein pakte de regels er bij en daar stond toch echt dat je de wapenstilstand afsloot met de speler en niet met het ras (een soort dealtje tussen de goden die voor hun plezier verschillende rassen tegen elkaar uitspelen, hoe verwerpelijk). Ik was niet voor één gat te vangen en beriep me op de “Geest van het Spel”. In de juristerij is dat altijd een mooie uitweg om mazen in de wet te dichten, als duidelijk is wat de bedoeling is van de wetgever dan moet je iets uitleggen in de geest van de wet. En zo vond ik dat je in dit spel toch wel moest concluderen dat je echt geen wapenstilstand op rasniveau kan sluiten met een ras dat er nog niet is.

Omdat deze discussie nogal fundamentalistische trekjes begon aan te nemen startte Peter Hein de computer op om aan het orakel genaamd BoardGameGeek te vragen hoe we met deze situatie om moesten gaan. Het orakel wist raad in de vorm van een Duitser die de regels zeer püncktlig had bestudeerd en aan de positie van de komma in de zin afleidde dat Nieks interpretatie van de regels juist was. Ik probeerde Peter Hein nog tot een andere uitleg te bewegen door hem op zijn belang te wijzen voor mijn interpretatie maar dat mocht niet baten.

Door de beslissing van de BGG-jury in de rechtzaal had Niek ineens een wel heel machtig ras in handen. Hij dwong mij telkens die wapenstilstand op waardoor ik hem niet mocht aanvallen. Hij viel zelf Peter Hein aan en ik had geen keus en ging dus ook maar het verkoren volk van Peter Hein aanvallen. Peter Hein verzwakte hierdoor snel waardoor hij Niek ook niet meer effectief kon aanvallen.

Na het laatste gevecht bleek Niek zeer royaal gewonnen te hebben en was Peter Hein laatste. Ik denk dat Nieks diplomatieke skeletten een zeer belangrijke rol in dit geheel hebben gespeeld.

Het spel zelf was me best goed bevallen. De variatie komt in het spel door de verschillende rassen die naast hun raseigenschap ook een extra eigenschap hebben die iedere keer kan veranderen. De kern van het spel is niet ingewikkeld en daardoor speelt het spel lekker snel weg. Tenzij je natuurlijk in een discussie over de Geest van het Spel terecht komt………..

dinsdag 19 mei 2009

Handelsreizigers

Oftewel Bombay versus Valdora.

Beide zijn nieuwe spellen (van Abacus respectievelijk Ystari) met hetzelfde basisprincipe: het oppikken van spullen om ze elders af te leveren voor punten. Pick up and deliver, zoals dat in modern Nederlands heet.

Ik had het genoegen ze afgelopen zaterdag allebei te mogen spelen. Valdora op de Ducosim spellenbeurs, Bombay diezelfde avond bij Roger. Allebei dus maar één keer gespeeld, maar er sindsdien nog wat verder over nagedacht.

Behalve het spelidee hebben de spellen meer gemeen: een zeer fraaie uitvoering en vrij zwak thema. Dat laatste is niet zo gek. Valdora is van Michael Schacht, Bombay van Ystari (Cyril Demaegd). Bij beide namen weet je vrij zeker dat het thema er maar losjes bij hangt. Maar dat vind ik verder niet zo belangrijk, het spelverloop boeit me meer. En daarbij moet ik zeggen dat de voorkeur duidelijk naar Valdora uitslaat.

Zaterdagavond had ik van allebei de spellen nog een vergelijkbare indruk (best OK, niks bijzonders), dus vanwaar het veranderende inzicht zonder extra speelervaring? Eigenlijk heel simpel. Naderhand zat ik veel meer na te denken over wat ik bij Valdora anders had kunnen doen dan bij Bombay. En dat terwijl ik bij Valdora eerste was, maar bij Bombay laatste.

Het belangrijkste verschil is dat ik vind dat Valdora je veel meer keuzes biedt. Bombay is zo simpel en zo snel afgelopen, dat je maar weinig ruimte hebt om te experimenteren met je strategie. Het is een kwestie van zo snel mogelijk die goederen pakken en in de juiste stad afleveren, en wellicht hier en daar nog een paleis afscheiden.

Bij Valdora was er een veel interessantere logistieke puzzel (OK, de laatste wargamer rent nu echt gillend weg). Hoe beweeg je over het bord, wat is de beste volgorde, waar haal ik wat ik hebben moet? Het deed me wel wat denken aan die 'travelling salesman'-problemen die ik in een grijs verleden bij mijn studie voorgeschoteld kreeg. Maar afgezien daarvan was de ruimte voor verschillende strategieën veel groter. Ik won dankzij mijn focus op de goudopdrachten, maar Michiel had me bijna ingehaald met zijn veel diversere opdrachtenportefeuille. En ondertussen had ik het idee dat die bedrieglijk eenvoudige zilveropdrachten door iedereen veel te veel genegeerd werden.

Dat soort gedachten maakt dus dat ik Valdora graag weer eens spel. Dat zal wel even duren, want ik heb het niet in de kast staan. Bombay evenmin. Voor de vergelijking wil ik die nog wel eens doen (en het beter doen; dit potje had ik net zo goed iedere beurt kunnen passen, dan was mijn score even hoog geweest), maar heel veel vaker vermoedelijk niet. Bij Valdora daarentegen zie ik zeker potentie voor 5-10 potjes. Maar dan moet ik het eerst maar eens kopen...

maandag 18 mei 2009

Voor de liefhebbers van vragenlijstjes

Ik had vandaag onderstaande mail in mijn mailbox en ik vermoed dat sommige van onze lieve lezertjes in hun studententijd ook hebben geworsteld om voldoende respons te krijgen om een conclusies te trekken uit onderzoekjes. Over mate van representativiteit ga ik het hier natuurlijk op dit moment niet hebben. Je bent wel een minuutje of 10 bezig met de vragen en ik vond de vraagstelling niet altijd even duidelijk, maar ach, ik heb dit soort dingen ook ooit moeten leren dus ik wil niet moeilijk doen. Wie helpt deze student aan ammunitie voor zijn afstudeeropdracht?

Beste speler,

Voor mijn afstudeeropdracht bij The Game Master onderzoek ik de meerwaarde van het gezelschapsspel in de hedendaagsche werkelijkheid. Waarom spelen mensen nog spellen van hout en karton als computers virtuele varkens kunnen laten vliegen? Waarom een ganzenleven leiden als men online ridder of koning kan zijn? En gaat Oma straks ook het internet op om de wereld te redden van een nieuwe zombie plaag?

Als bordspeluitgeverij en bordspelliefhebbers hopen wij natuurlijk niet dat het gezelschapsspel echt zal verdwijnen, maar we verwachten wel dat het andere vormen en doelen aan zal nemen. Om een goed beeld van de toekomst te krijgen, hebben we uw mening nodig!

Klik op de link onderaan dit bericht om onze brandende vragen te beantwoorden. Het kost ongeveer een minuut of twintig om de enquête in te vullen, en onder de deelnemers wordt een bordspelpakket verloot. Als u nog mensen kent die graag hun mening over dit onderwerp kwijt willen, stuur hen deze mail dan door!

(Wij luisteren ook naar bordspelhaters, onder hen verloten wij een anti-bordspelpakket!)

Link naar de enquête; http://www.thesistools.com/?qid=81922&ln=ned

Mochten er problemen zijn met de enquête, laat het mij dan weten!

Vriendelijke groeten,
Hjalmar Haagsman
The Game Master
Research & Product Development
www.thegamemaster.nl

zaterdag 16 mei 2009

Uitleggen

Door Spellengek word ik "gedwongen" om regelmatig nieuwe spellen te spelen. Peter Hein en ik proberen iedere week een update te doen met bij voorkeur twee spellen. De laatste tijd heb ik stevig verzaakt (sorry PH) omdat ik te weinig mogelijkheden had om nieuwe spellen te doen. Peter Hein had wel veel gespeeld en hij heeft dus een aantal keer in zijn eentje de update gedaan. Het meeste werk van een recensie zit niet in het schrijven of plaatsen op internet, maar in het spelen en voorbereiden.

Voordat wij een spel recenseren vinden we dat we het minimaal drie keer gespeeld moeten hebben. Een kort kaartspelletje kost dan niet zo veel tijd, maar een stevig avondvullend spel drie keer spelen, daar moet je toch wel een beetje je best voor doen.

Omdat wij vaak degenen zijn die onze vrienden belagen met wéér een nieuw spel, zijn wij ook degenen die de uitleg voor onze rekening nemen. Het goede nieuws is dat hoe vaker je het doet, hoe makkelijker het gaat. Ik kan inmiddels veel sneller regels lezen en onthouden als vijf jaar geleden. Maar het blijft nog steeds veel tijd kosten. Mijn ervaring is dat de spelbeleving een stuk hoger ligt als een spel een beetje soepel wordt gespeeld. Het is dodelijk als je constant de regels er bij moet pakken om te kijken hoe het ook al weer zat. Vaak kan je dan nog beter huisregels maken dan het spel stil leggen. Maar nog beter is het om de volgens de correcte regels te spelen, maar dat vraag wel wat voorbereiding. Ik denk soms ook wel even dat ik een nieuw spel voor me met de regels in de hand wel kan uitleggen, maar dit valt toch iedere keer weer tegen.

Natuurlijk begint een goede uitleg met het lezen van de regels. Helaas is de kwaliteit (en daardoor toegankelijkheid) van de regels heel wisselend. Sommige spellen hebben een prima regelboekje. Persoonlijk ben ik vooral dol op regels waar aan het eind nog een duidelijke samenvatting staat. Het ergst zijn de “omschrijvende” regels waarbij je uit de voorbeelden moet halen hoe het spel gespeeld wordt. Dit zijn vaak ook de regels waar de meeste vragen overblijven, de meeste ruimte is voor verschillen in interpretatie en je de grootste kans hebt om in een situatie terecht te komen waar de regels geen oplossing voor hebben. Zeker bij complexe spellen, lees ik de regels vaak zelfs meerdere keren. Of ik maak voor mezelf een samenvatting die ik bij de hand kan houden tijdens het uitleggen. Op BoardGameGeek kan je van veel spellen trouwens samenvattingen of speelhulpjes downloaden (ook een paar van mij), dus maak hier vooral gebruik van.

Als je een spel goed wilt uitleggen is het ook belangrijk om van te voren even na te denken over hoe je het spel gaat uitleggen en welke vragen er bij de tegenstanders leven. Schets het spel eerst in hoofdlijnen voordat je aan de details begint. En vertel redelijk aan het begin waardoor de winnaar wordt bepaald (degene met de meeste punten, degene die het snelst iets bereikt, etc.). Als je een sterk thematisch spel moet uitleggen, dan kan je vaak het thema gebruiken als kapstop waardoor de regels ook makkelijker te onthouden zijn voor de andere spelers.

Het is vergelijkbaar met de eerste woordjes Frans die je ooit moest leren. Dat kostte veel moeite, hoe meer woorden je echter al kent, hoe vertrouwder nieuwe woorden zijn en hoe minder moeite het kost. Bij het leren van nieuwe spellen is het niet anders. Het eerste spel kost het meeste moeite en hoe meer spellen je kent, hoe groter de kans is dat je een element al kent en dus snel kan onthouden. Relatief onervaren spelers moet je daarom dus ook uitgebreider uitleggen dan ervaren spelers (denk aan iets basaals als een scorespoor).

Vaak is de kern van een spel eenvoudig, maar zijn er veel kleine regeltjes (franje) om heen gebouwd. In zo’n geval is het goed om de kern een paar keer te benadrukken en hier de franje aan op te hangen. Denk bijvoorbeeld aan Stone Age: iedere beurt zet je één of meerdere van je stamleden op één van de locaties. Dit is zo uitgelegd, het spel kan de eerste keer echter complex overkomen als je begint met een opsomming van wat er op elke locatie gebeurt en waarmee je de punten verdiend. Als je eerst de kern heel duidelijk maakt, kunnen de andere spelers de rest van je verhaal vervolgens veel beter onthouden, waardoor het spel een stuk sneller gespeeld zal worden.

Wat voor presentaties geldt, geldt ook voor uitleggen: zeg wat je gaat zeggen, zeg het, zeg wat je gezegd hebt. Je brengt hierdoor focus aan. Probeer ook de structuur duidelijk te maken en hier naar te verwijzen (ik ga nu fase 4 uitleggen, in fase 1 deden we dit, in fase 2 dat en fase 3 zo en nu ga je blablabla doen). Zelf heb je de regels (als het goed is) goed in je hoofd zitten, maar voor je medespelers is het de eerste keer dat ze ze horen. Zeker als je een complex spel uitlegt is herhaling van de belangrijkste elementen/hoofdstructuur cruciaal. Kleine regeltjes die maar in een beperkt aantal gevallen relevant zijn kan je als ze in het spel relevant worden even herhalen. Soms bewaar ik stukken van de uitleg zelfs tot we wat verder in het spel zijn om overbelasting te voorkomen (denk dan bijvoorbeeld aan hoe de laatste ronde verloopt). Het is ook belangrijk om rustig te praten zodat de anderen de tijd hebben om de regels te laten bezinken.

Vaak zijn de eerste beurten het stroperigst. Je kan dit verhelpen door een paar tips te geven en je medespelers zo op weg te helpen. Herhaal bijvoorbeeld nog eens welke keuzes ze hebben en zeg wat jij de beste keuzes vindt en waarom. Door dit te doen krijgen ze “feeling” met het spel. Dit is vooral van belang als je een spel speelt waar een goede start bijna een zekere winst betekent. Als je medespelers dan de boot missen, is dit dodelijk voor hun speelplezier. En uiteindelijk is plezier (voor mij in ieder geval) toch belangrijker dan de winst. Op de laatste Ducosim-beurs hebben Niek en ik een potje Chicago Express gedaan waar Niek in zijn eerste beurt door onwetendheid een “domme” zet deed waardoor hij zo enorm op achterstand kwam te staan dat bij beurt twee al duidelijk was dat hij kansloos ging verliezen. Dit was niet echt goed voor zijn humeur en spelplezier.

Tijdens het spelen zullen er vast ook situaties zijn waarin een bepaalde zet ook een zeker verlies betekent. Als één van je medespelers in een dergelijke valkuil dreigt te stappen is het wel zo sportief om hem/haar hiervoor te waarschuwen en de gelegenheid te geven om de zet terug te nemen. Als regellezer of ervaren speler heb je nou eenmaal een voordeel, maar dit wil je natuurlijk nooit misbruiken om zelf de winst binnen te slepen. Pas je “tips”ook aan op de wens van je medespeler. Niet iedereen stelt even veel prijs op veel bemoeienis van de uitlegger.

Een goede uitlegger moet dus eigenlijk een stap terug zetten als speler en in de rol van spelbegeleider en hoeder van het spelplezier kruipen. Zorg dat je goed bent voorbereid zodat je het spel soepel kan uitleggen en help tijdens het spel de spelers op weg en behoed ze voor desastreuze misstappen. Als je het op deze manier aanpakt, is spelplezier bijna verzekerd.

donderdag 14 mei 2009

De top-100 2009: losse eindjes

Nou, dat was het weer. Net als vorig jaar leuk om te doen. Veel lijstjes, veel nieuwe spellen en natuurlijk wel een paar verrassingen. Ik was wel onder de indruk van de overmacht waarmee Agricola won, en de hoge noteringen voor Dominion, Stenen Tijdperk en Pandemie. Allemaal gloednieuwe spellen, die in no-time een plekje in veel harten hebben gevonden.

Verder stonden er elf spellen die ik niet gespeeld heb. Er zijn genoeg waar dat wel moet lukken, maar van sommige langere spellen is het maar afwachten. Van mijn eigen top-20 heeft alleen Heroquest het niet gehaald. 19 uit 20, een heel gemiddelde smaak.

Dan zijn er natuurlijk wat reststatistiekjes. De interessantse is waarschijnlijk welke spellen zijn verdwenen. Nu kun je dat natuurlijk makkelijk zelf nagaan, maar nog makkelijker is het als ik ze hier gewoon weergeef.

In aflopende volgorde van de posities van vorig jaar:

100. Santiago
99. Imperial
98. Rikken
97. GIPF
96. Chinatown
94. Grote Dalmuti
91. Babel
90. Elfenkoning
87. HeroQuest
84. Händler von Genua
83. Manilla
82. Uno
81. Risk
80. Go
78. Roads & Boats
77. Mü
76. Bridge
75. Coloretto
73. Hazienda
70. Oltremare
69. Kupferkessel Co.
68. Louis XIV
65. Java
64. Leeuwenhart
60. Mahjong
58. Ticket To Ride Märklin
53. Keythedral
51. La Città
48. Poker
41. Mykerinos
40. Schaken

Daar zitten nog wel een vaar verrassingen tussen. Alle spellen die op 70 of hoger stonden hebben natuurlijk een enorme smak gemaakt, maar dat deden er wel meer. Sommige daarvan had ik nu echter wel terugverwacht. Dat geldt zeker voor spellen als schaken, poker, La Città en Java. Ook go en Roads & Boats moeten toch fans genoeg hebben. Hazienda en Händler von Genua (Genoa) hebben net een Nederlandse editie gekregen, dus die geef ik volgend jaar een goede kans om terug te komen. Maar ja, Chinatown heeft ook niet kunnen profiteren van een Nederlandse editie. We zullen het wel zien, volgend jaar!

En PS voor de snelle referentie, de directe linkjes naar alle overzichten van dit jaar:
1-10
11-20
21-30
31-40
41-50
51-60
61-70
71-80
81-90
91-100

woensdag 13 mei 2009

De top-100 2009: 1-10

En vandaag komt dan de ontknoping. Welke nieuwe spellen zien we in de top-10? Staat Puerto Rico nog op 1, of...?

10. Machiavelli
(Bruno Faidutti, Hans im Glück/999 Games, 2000)
Positie vorig jaar: 8
Verschil: -2
Al meer dan 100.000 exemplaren van de Nederlandse editie verkocht, dan mag je toch wel van een megabestseller spreken. Logisch dat je Machiavelli weer in de top-10 tegenkomt. Maar ondanks de val van Tai Pan weer niet het populairste kaartspel.
“Ik speel het helaas niet vaak, maar het is beslist een intrigerend spel.” (Sander) “Een echte klassieker.” (Robèr)
“Speel dit vaker met dezelfde mensen, en als je dan voorspelbaar bent, verlies je vrijwel zeker. Heerlijk pestspel ook.” (Rik)

9. Dominion
(Donald Vaccarino, Rio Grande Games/999 Games, 2008)
Positie vorig jaar: (-)
Verschil: nieuw
De hoogste nieuwe binnenkomer, uiteraard. Dit zagen we wel een beetje aankomen, maar een negende plaats is natuurlijk wel erg hoog. Goed, we zitten dan nog wel midden in de hype, maar ik denk dat dit wel een blijvertje is. Het hoge prijskaartje staat een verkoopsucces in de Lage Landen wellicht nog even in de weg.
“Niet ingewikkeld, niet heel innovatief, maar wel heel verslavend, misschien meer nog dan Tai Pan of Race for the Galaxy.” (Eugene)
“Het heeft een uniek spelsysteem, regels die in vijf minuten uit te leggen zijn, duurt niet langer dan een halfuur en de dynamiek is door de vele kaartcombinaties enorm. Een combinatie van eigenschappen die er voor zorgt dat dit spel vaak - maar dan ook heel vaak - op tafel komt.” (Bart)
“Vooral het spelsysteem is in het begin erg indrukwekkend. Snel,verslavend, en herspeelbaar. Ben benieuwd in hoeverre de toekomstige uitbreidingen het spel zullen versterken.” (Sander)
“Een van de belangrijkste vernieuwingen in spellenland van de laatste jaren is wat mij betreft het spelsysteem van Dominion. Met 10 verschillende kaarten zou het al een geweldig innovatief spel zijn, maar zou ik er na een tijdje wel op uitgekeken raken. Echter, met 25 kaarten en een paar uitbreidingen in de pijplijn kunnen we hier nog even mee voort.” (Marcel)

8. Caylus
(William Attia, Ystari/QWG Games, 2005)
Positie vorig jaar: 8
Verschil: +2
Dankzij de komst van een vloedgolf aan nieuwe werkverschaffingsspellen had ik de indruk dat de populariteit van Caylus langzaam aan het inzakken was, maar nee. Het stijgt hier zelfs nog een beetje.
“Speeltijd is wat aan de lange kant, maar het spel is zo compleet.” (Joan)
“Heel mooi spel, met ingewikkelde regels, maar simpel om te spelen. Alles staat op het bord.” (Joran)

7. Vorsten van Florence
(Wolfgang Kramer & Richard Ulrich, alea/QWG Games, 2000)
Positie vorig jaar: 5
Verschil: -2
De meeste spellen in de top-10 zijn een klein tikje gedaald (ra ra...), zoals ook Vorsten van Florence. Maar dit is een klassieke Kramer & Ulrich, die verdwijnt niet zo maar uit de top-10!
“Een prachtig spel en een genot om te spelen. Goede balans tussen korte- en lange-termijnplanning. Elke keer lijkt het spel een andere aanpakte vereisen, zit tijdens het spelen altijd op het puntje van m'n stoel.” (Sander M.)
“Briljant spel, zeer nauwkeurig plannen van zowel je aantal acties als je geld is noodzakelijk maar als alles op zijn plaats valt is de voldoening dan ook groot.” (Marcel)
“Prachtig strategisch spel: een beetje ‘tetris’, een beetje veilen en vooral de juiste acties kiezen op het juiste moment.” (Sven)

6. El Grande
(Wolfgang Kramer & Richard Ulrich, Hans im Glück/999 Games, 1996)
Positie vorig jaar: 4
Verschil: -2
El Grande daalt netjes mee met Vorsten, maar blijft hard op de poorten van de top-5 kloppen. Al dertien jaar een groots spel.
“Een van de eerste meerderhedenspellen, en nog steeds ongeëvenaard.” (Marcel)
“Dit is natuurlijk een klassieker. Dit spel vind ik ook een zeer goed spel voor introductie naar bordspellen, iedereen met wie je dit speelt ziet de elegantie van dit spel in.” (Axel)
“Een klassieker onder de strategische bordspellen, dat m.i. heel toegankelijk is voor iedereen die van gezelschapsspelen houdt.” (Sven)

5. Funkenschlag
(Friedemann Friese, 2F Spiele, 2004)
Positie vorig jaar: 2
Verschil: -3
Funkenschlag deed vorig jaar erg zijn best om Puerto Rico van de winst te houden, maar slaagt er nu zelfs niet in om tot de top-3 door te dringen. Ergens had ik het dit jaar nog wel op 1 zien eindigen. Het is nog wel steeds het hoogste spel in de lijst zonder Nederlandse uitgave.
“Een meesterwerk. Altijd verschillend. Met de nieuwste uitbreidingen nog veelzijdiger. Koppelt het edele nadenkwerk van een echte brainburner aan een veiling waarbij je je intuïtie moet laten spreken. Het spel zit vol spannende momenten, en blijft tot het eind toe onvoorspelbaar. En ook belangrijk: geeft echte voldoening na een overwinning.” (Eugene)
“Een blijvende topper die met de vele verschillende borden, toch steeds weer anders is.” (Robèr)
“Hoe vaker ik dit speel, hoe leuker ik het ga vinden. Nog steeds, na een keer of twintig spelen op verschillende borden. Alles klopt gewoon in dit spel, en er zit zoveel in: bieden, resource management, tactisch plaatsen en blokkeren... en dat alles in een aangename speelduur van 90-120 minuten.” (Marcel)
“Dit is zo ongeveer het enige spel dat ik graag met uitbreidingen speel. De borden maken het bord elke keer weer anders. Een topper!” (Jeroen)

4. Carcassonne
(Klaus-Jürgen Wrede, Hans im Glück/999 Games, 2000)
Positie vorig jaar: 6
Verschil: +2
Nog een spel waarvan ik verwachtte dat het wel over zijn hoogtepunt heen is. Maar Carcassonne blijft onverminderd populair, en dat zal de komende jaren wel niet veranderen.
“Een toegankelijk en visueel aantrekkelijk spel, dat ik ondanks alles toch in mijn top 20 heb gezet.” (Sander)
“Carcassonne is voor mij nog altijd het mooiste spel omdat het telkens anders is. Met de uitbreidingen erbij blijft het interessant.” (Wiljan)

3. Kolonisten van Catan
(Klaus Teuber, Kosmos/999 Games, 1995)
Positie vorig jaar: 3
Verschil: 0
Nog klassieker dan Carcassonne of Ticket to Ride, blijft dit het meest populaire familiespel. Geloof het of niet, maar dit is het enige spel uit de hele top-100 dat niet is gestegen of gedaald. En dat kan maar één ding betekenen!
“Moeder van het Duitse Bordspel.” (Marcel)
“Vooral leuk omdat mijn omgeving het leuk en spannend vindt.” (Wim)
“Met alles erop en eraan een superspel. Heerlijke manier om elkaar te zieken.” (Rik)

2. Puerto Rico
(Andreas Seyfarth, alea, 2002)
Positie vorig jaar: 1
Verschil: -1
…namelijk, dat Puerto Rico toch ook hier zijn eerste plaats kwijt is. Dat zat hem vooral in de minder breed gedragen populariteit dan de nummer 1. Daar kan Puerto Rico nog wel tegenover stellen dat het in tegenstelling tot vorig jaar het vaakst bovenaan eindigde bij de ingezonden lijsten. Maar genoeg was dat niet.
“Geweldig spel, ik speel het nog steeds met veel plezier.” (Sander)
“Nog zoveel strategieën die ik wil proberen, ook erg leuk met twee: bouwen aan je eigen rijkje en mekaar ook dwars zitten zonder alleen maar de ander af te maken.” (Patrick)
“Hoge startdrempel, veel mogelijkheden. Even doorbijten en je hebt een uitdagend spel.” (Stefan)
“Het rollen kiezen en de interactie die dat met zich meebrengt is nog steeds vrij uniek en erg leuk.” (Marcel)
“Niet stuk te krijgen.” (Jeroen)
“Ik denk dat dit een van de mooiste spelconcepten is en alles valt zo mooi in elkaar.” (Axel)

1. AGRICOLA
(Uwe Rosenberg, Lookout Games/999 Games, 2007)
Positie vorig jaar: 11
Verschil: +10
En net als vorig jaar hebben we hier dezelfde nummers 1 en 2 als op Boardgamegeek. Puerto Rico was nog een tijd in de race, maar uiteindelijk werd het verschil steeds groter en versloeg Agricola Puerto Rico met dezelfde marge als waarmee Puerto Rico vorig jaar zelf eerste werd.
“Ameritrash op zijn Euro's: het chroom maakt het spel tot wat het is: leuker en beter dan het gemiddelde werkverschaffingsspel.” (Eugene)
“Ja, het is inderdaad zo fantastisch als men beweert op Boardgamegeek. Elke keer is het weer anders, en het is tevens verrassend anders met verschillende spelersaantallen. Hoe vaker ik het speel, hoe leuker het wordt. Een must-have dus, zeker sinds er een Nederlandse uitgave van 999 games is gekomen.” (Sander)
“Ik begin het spel nu eigenlijk pas te ontdekken en ontdek elke keer weer een nieuw facet waardoor weer andere tactieken te overwegen zijn. Diepgang van dit spel is OK, het spel materiaal is ook perfect verzorgd.” (Stefan)
“Niet het beste spel ooit, maar wel een van de leukste. Spelen met kaarten brengt de balans soms wat in de was, maar dat mag de pret niet drukken. Schaarste-management op top-niveau!” (Jeroen)

Verbaasd? Nou ja, als je bedenkt dat de eerste 1000 exemplaren van de Nederlandse versie met het Z-deck binnen de kortste keren uitverkocht was, misschien niet. Agricola is here to stay, daar valt weinig meer over te zeggen. 999 Games heeft een neus voor goede spellen. Van alle spellen uit de top-10 hebben ze er zes uitgebracht.

Oh, en deze spellen heb ik allemaal wel een keertje gespeeld. Mijn favoriet van het stel van deze 10? Kolonisten als Steden en Ridders meedoet, anders El Grande. Tja, de oudjes zijn nog steeds het leukst.

dinsdag 12 mei 2009

De top-100 2009: 11-20

We zijn nu bijna bij de top-10, en dat betekent dat we hier ook de eerste spellen tegenkomen die uit de top-10 gezakt zijn. Het zijn er twee, maar dat wil niet zeggen dat de top-10 een statische affaire is...

20. Maharadja
(Wolfgang Kramer en Michael Kiesling, Phalanx Games, 2004)
Positie vorig jaar: 14
Verschil: -6
Het met afstand populairste spel van Phalanx zien we weer terug in de top-20. En het is ook nog steeds de populairste van Kramer & Kiesling.
“Heerlijk planningspel met een meerderhedenelement en ruim voldoende mogelijkheden om de planning van je tegenstanders lekker in de war te schoppen.” (Marcel)

19. Lost Cities
(Reiner Knizia, Kosmos/999 Games, 1999)
Positie vorig jaar: 21
Verschil: +2
En dit is dan het officiële populairste tweepersoonsspel van Nederland en Vlaanderen. Vergeet schaken, dammen en Magic maar, mensen.
“Intrigerende bezigheid, dat rijtjes leggen.” (Rients)
“Niet alleen met 2, maar ook met de 4-speler variant erg geslaagd.” (Bart)
“Het spel dat de niet-spellenspelende vrouw ook leuk vindt.” (Joran)

18. Notre Dame
(Stefan Feld, alea, 2007)
Positie vorig jaar: 26
Verschil: +8
Wie vorig jaar voorspelde dat dit spel snel weer weg zou zakken in de anonimiteit had het mis. Nu dacht ik niet aan anonimiteit, maar ook niet dat het zou stijgen. Laat toch een paar krakers van alea als Ra en Taj Mahal achter zich. “Mooie vormgeving, vlug te spelen, leuk met alle spelersaantallen en je voelt de ratten langs je benen wegvluchten.” (Renaat)

17. Tai Pan
(Urs Hostettler, Fata Morgana/999 Games, 1991)
Positie vorig jaar: 7
Verschil: -10
Van alle spellen uit de top-10 van vorig jaar het hardst gedaald. Stond toen misschien een beetje hoog, maar 17e is ook niet echt laag. Wel veel minder eerste plaatsen dan vorig jaar. Toen waren het er zes, nu nog maar twee.
“Een echt kaartspel: geluk bepaalt een groot deel van de uitslag, zonder dat je het gevoel krijgt dat je er niets aan kunt doen. Er kan weinig tippen aan het gevoel dat je krijgt als je bij de stand 605-995 voor de GT/1-2 gaat.” (Eugene)
“Het leukste en meest verslavende kaartspel.” (Bart)
“Vele malen gespeeld in wisselende teams, maar het blijft ongelooflijk verslavend. Het nakaarten duurt nog langer dan het spelen.” (Rik)
“Het beste slagenkaartspel voor vier spelers.” (Sven)

16. Pandemie
(Matt Leacock, Z-Man Games, QWG Games, 2008)
Positie vorig jaar: (-)
Verschil: nieuw
Het was al gegokt als een van de hoogste nieuwe binnenkomers, en inderdaad. Het afgelopen jaar zag erg veel nieuwe coöperatieve spellen, maar deze steekt met kop en schouders boven alle andere uit. Het is besmettelijk, zo populair.
“Mijn favoriete coöperatieve spel.” (Marcel)
“Wat een origineel thema, dat ook nog eens heel goed en het spel tot zijn recht komt. Een co-op spel dat werkt!” (Axel)
“Razend actueel thema; volgens mijn bescheiden mening mag dit het beste coöperatieve spel worden genoemd.” (Sven)

15. Race for the Galaxy
(Tom Lehmann, Rio Grande Games, 2007)
Positie vorig jaar: 32
Verschil: +17
Opende vorig jaar al sterk en stoomt dit jaar hard door. Dit is een beetje een ‘alles of niks’ spel. Er was maar een ander spel dat dit jaar vaker op 1 stond, maar ik ken ook genoeg mensen die hier met een grote boog omheen lopen. De iconen, het is even wennen.
“Met de uitbreiding heeft Race nu voldoende variëteit om echt een topspel genoemd te kunnen worden. Je blijft afhankelijk van de kaarten die je trekt, maar het genoegen als je plan slaagt blijft naar meer smaken.” (Eugene)
“Ons meest gespeelde spel van het afgelopen jaar. Er is bijna altijd wel tijd voor een potje.” (Martha)
“Een intrigerend en verrassend verslavend kaartspel, enigszins vergelijkbaar met het Puerto Rico kaartspel en Dominion, maar meer divers en met meer diepgang. In termen van herspeelbaarheid verslaat het Agricola met twee vingers in de neus.” (Sander)

14. Ticket to Ride
(Alan Moon, Days of Wonder, 2004)
Positie vorig jaar: 20
Verschil: +6
We zijn nog lang niet uitgekeken op Ticket to Ride. De uitbreidingen en varianten blijven maar komen, en ook hier haalt het een nog hogere positie dan vorig jaar. Die Alan Moon kan mooi gaan rentenieren.
“Het spannendste routespel dat ik ken.” (Rients)
“Een spel dat echt nooit verveelt en dat je met vrijwel iedereen kunt spelen. En elke keer weer spannend, want het is nooit zeker of je je routes kunt volmaken of dat iemand je in de weg gaat zitten.” (Marcel)

13. Boonanza
(Uwe Rosenberg, Amigo/999 Games, 1997)
Positie vorig jaar: 12
Verschil: -1
Je hoort en leest nu natuurlijk veel meer over Agricola en Le Havre, maar laten we niet vergeten dat dit het spel is dat Uwe Rosenberg grote roem verschafte. En dat doen we ook niet, want het staat nog steeds erg hoog.
“Een klassiek onderhandelingsspel, waarin je alleen kunt winnen als je aardig tegen de anderen bent. Een spel voor medespelers, niet voor tegenspelers.” (Eugene)
“Onderhandelingsspellen zijn niet mijn ding. Maar voor dit spel maak ik graag een uitzondering.” (Jeroen)

12. Eufraat en Tigris
(Reiner Knizia, Hans im Glück/999 Games, 1997)
Positie vorig jaar: 9
Verschil: -3
Knizia moet het dit jaar zonder notering in de top-10 doen. Misschien zou hij weer wat pittiger spellen moeten maken? Eufraat en Tigris is alweer twaalf jaar oud, maar nog steeds zijn zwaarste en populairste spel.
“De kettingreacties die op het bord kunnen plaatsvinden door externe conflicten blijven me fascineren.” (Sander)
“Prachtig strategisch en uitgebalanceerd spel en nog altijd één van mijn lievelingsspellen.” (Sven)

11. Stenen Tijdperk
(Michael Tummelhofer, Hans im Glück/999 Games, 2008)
Positie vorig jaar: (-)
Verschil: nieuw
Nou, dit was voor mij misschien wel de grootste verrassing van vorig jaar. Dat het hoog binnen zou komen had ik wel verwacht, maar niet dat het op een haar na de top-10 zou missen. Een goede keuze van 999 Games om dit hier uit te brengen. En dan te bedenken dat het niet eens de hoogste nieuwe binnenkomer is. Die zien we morgen (al weet iedereen natuurlijk al om welk spel het gaat).
“Bijzonder leuk en vriendelijk spel met een zeer lage drempel.” (Joan)
“De beste implementatie van “worker placement” volgens mij, toegankelijk maar toch spannend en verschillende strategieën mogelijk.” (Marcel)

Na de hobbel van het vorige lijstje heb ik hier weer alles gespeeld. Op Pandemie na ook allemaal in bezit, maar daar gaat snel vernadering in komen als het aan mij ligt.

maandag 11 mei 2009

De top-100 2009: 21-30

We komen nu in de regionen van de echt populaire spellen, waarvan de meeste toch wel bij iemand op de eerste plaats staan. Het aantal ingediende commentaren neemt ook duidelijk toe.

30. Railroad Tycoon
(Martin Wallace en Glenn Drover, Eagle Games, 2005)
Positie vorig jaar: 34
Verschil: +4
Als je op Boardgamegeek ruzie wil (wat niet zo heel moeilijk is), moet je beweren dat Railroad Tycoon veel beter is dan Age of Steam, of andersom. Straks hebben we met Steam erbij zelfs een drieling, dus dan wordt het vast nog gezelliger. Ik ga mij plechtig voornemen alle drie de varianten nog voor de volgende top-100 te spelen.

29. Puerto Rico kaartspel
(Andreas Seyfarth, alea, 2004)
Positie vorig jaar: 24
Verschil: -5
De komst van Race for the Galaxy heeft maar beperkte impact gehad op de populariteit van dit spel. Niet zo gek, want de spellen zijn verschillend genoeg om allebei te spelen/bezitten. Nu Glory to Rome nog.
“Uitstekend kind van een fantastische moeder.” (Robèr)
“Een lekker snel kaartspel met wat Magic-gevoel.” (Wim)
“Eenvoudiger dan het bordspel, maar hier ligt de kracht in het vinden van de juiste combinaties van gebouwen.” (Rik)

28. Ticket to Ride: Europe
(Alan Moon, Days of Wonder, 2005)
Positie vorig jaar: 44
Verschil: +16
Had vorig jaar al een mooie positie, en wordt er alleen maar populairder op. Ik moet het toch maar eens gaan spelen.
“Soms is een spel leuk, soms is de opvolger beter. Dat heb ik met Ticket to Ride Europe. Was de USA versie al leuk, de Europa versie is net iets beter omdat je meer uitdaging hebt vanwege de tunnels en de veerponten.” (Stefan)

27. Shogun
(Dirk Henn, Queen Games, 2006)
Positie vorig jaar: 29
Verschil: +2
De populariteit van Shogun en Wallenstein (die ik weer onder één noemer heb gebracht, omdat de verschillen vrij klein zijn) is nagenoeg onveranderd. Niet iedereen is gecharmeerd van de blokjestoren, maar apart is hij zeker.
“Heerlijk onderhoudend en spannend spel. Prettig ook voor 5.” (Eric)

26. Robo Rally
(Richard Garfield, Wizards of the Coast/999 Games, 1994)
Positie vorig jaar: 56
Verschil: +30
Weer een superstip. Robots vergaan dus ook al niet. Je vraagt je af waarom 999 Games niet ook met al die uitbreidingen is gekomen. Of spelen liefhebbers liever de Amerikaanse versie met (nog meer) toeters en bellen?
“Speel dit spel met 6 tot 8 personen op 1 factory floor, en je hebt geheid een avond plezier.” (Stefan)

25. Ra
(Reiner Knizia, alea/999 Games, 1999)
Positie vorig jaar: 19
Verschil: -6
Het klassieke biedspel van Knizia is net uit de top-20 gezakt, maar behoort nog steeds tot de meeste geliefde spellen van alea.
“Het ultieme veilingspel, waarbij het vooral de kunst is om in de gedachten van de tegenstanders te kijken. Niet wat jij voor de kaartjes wil geven is van belang, maar wat de andere bereid zijn om ervoor neer te leggen, zodat je aan het eind over bent voor een 1-tegen-1 duel tegen de Ra-tegels.” (Eugene)
“Leuk veilingspel. Licht verteerbaar met toch een aardige dosis diepgang.” (Sander)
“Beste veilingspel dat er is en het rapen (geluk) geeft extra spanning.” (Wim)

24. Kolonisten van Catan kaartspel
(Klaus Teuber, Kosmos/999 Games, 1996)
Positie vorig jaar: 13
Verschil: -11
Het KvC-kaartspel is voorlopig zijn positie van meest geliefde tweepersoonsspel in deze lijst kwijt, en is ook al uit de top-20 verbannen. Desalniettemin durf ik er heel wat onder te verwedden dat dit het meest succesvolle tweepersoonsspel van 999 Games is.
“Na al die jaren nog steeds leuk.” (Robèr)
“Als echte Magic-liefhebber mag deze niet ontbreken. Heerlijk spel voor met z’n tweeën. Regelmatig al ‘ruzie’ gehad met mijn vriendin tijdens het spelen.” (Rik)
“Het kaartspel is een leuke variant voor iedereen die Catan niet aan de kant wil leggen.” (Stefan)

23. Alhambra
(Dirk Henn, Queen Games, 2003)
Posite vorig jaar: 15
Verschil: -8
Zo vlakbij de top-20 regent het van de spellen die daar vorig jaar wel in stonden. Alhambra gaat met 4 (?) uitbreidingen en een dobbelvariant hard in de richting van spellen als Kolonisten, Carcassonne en Ticket to Ride.
“Zo vaak gespeeld en nog steeds leuk.” (Joan)
“Met of zonder 20 uitbreidingen, altijd leuk.” (Robèr)
“Kaarten sparen en puzzelen. Je bent continue aan het afwegen.” (Rients)
“Gaaf spel. Wel een beetje geluk nodig, maar door de vele aanlegmogelijkheden van de tegels is de geluksfactor niet storend. Relatief korte speelduur, dus lekker voor tussendoor.” (Rik)

22. Sint Petersburg
(Michael Tummelhofer, Hans im Glück/999 Games, 2004)
Positie vorig jaar: 36
Verschil: +14
De populariteit van dit spel blijft me verbazen. Na vorig jaar had ik wel een daling verwacht, maar niks hoor. Gewoon stijgen met stip.
“Continu de afweging tussen geld en punten en vergeet ook niet rekening te houden met het aantal kaarten op het bord en je positie in de volgende ronde. Je vergeet altijd wel iets en hebt na elk spel het gevoel dat het beter moet kunnen. Dat vraagt weer om een vervolg.” (Rients)
“Simpel spel om snel met vrienden (vooral met 4 is het leuk) te spelen. Meerdere wegen die naar de overwinning kunnen leiden. Makkelijk om te snappen en door de schaarste van het geld, lastige keuzes om te maken.” (Rik)

21. De Kathedraal
(Michael Rieneck en Stefan Stadler, Kosmos/999 Games, 2006)
Positie vorig jaar: 16
Verschil: -5
Ondanks de kleine daling nog steeds een populair werkverschaffingsspel. Kwam maar één stem tekort om toch weer de top-20 te halen. Zo klein kunnen de verschillen zijn.
“Het mooist uitgevoerde spel dat ik ken. De mate van detaillering op het speelbord is uniek, en het spelen is net zo genieten en spannend als het boek waar het op gebaseerd is.” (Sander)

Ondanks het hoge lijstje nog twee spellen niet gespeeld. Maar dit gaat mijn treinenjaar worden, als ik Railroad Tycoon, Ticket to Ride Europe en (Age of) Steam allemaal ga spelen. Nog een 18XX-je erbij en hop!

zondag 10 mei 2009

De top-100 2009: 31-40

Hoe hoger we komen, des te meer mainstream het wordt. In dit tiental drie spellen die als een raket, sigaar of speer zijn gestegen. En maar liefst 5 spellen van QWG!

40. Torres
(Wolfgang Kramer en Michael Kiesling, Ravensburger, 1999)
Positie vorig jaar: 42
Verschil: +2
De misschien wel minst succesvolle SdJ-winnaar van de afgelopen tien jaar is hier nog populair genoeg. Je vraagt je af waarom een zekere uitgever niet alsnog tot heruitgave is overgegaan, nu er al een tijdje een nieuwe internationale editie is.
"Verreweg het beste spel uit de "actiepuntenserie" van Kramer & Kiesling. Het is heerlijk als je onverwachte en ingenieuze zetten kunt doen met behulp van de actiekaarten." (Marcel)

39. Jambo
(Rüdiger Dorn, Kosmos/QWG Games, 2004)
Positie vorig jaar: 89
Verschil: +47
Vorig jaar vermoedde ik dat Jambo wel wat zou stijgen dankzij de Nederlandse uitgave, maar ik had niet gedacht dat de stijging zo hard zou zijn. Het is daarmee het op twee na populairste tweepersoonsspel in de lijst.
"Samen met Lost Cities het leukste spel voor 2." (Bart)

38. Goa
(Rüdiger Dorn, Hans im Glück/999 Games, 2004)
Positie vorig jaar: 37
Verschil: -1
En direct weer een spel van Dorn uit 2004. Het was een goed jaar voor hem. Goa is waarschijnlijk zijn pittigste spel tot nu toe.
"Een van de allerbeste strategische spellen dat ook met twee spelers goed voor de dag komt." (Joan)
"Elke minuut van het spel is de moeite waard." (Jeroen)

37. Kardinaal & Koning
(Michael Schacht, Goldsieber/999 Games, 2000)
Positie vorig jaar: 22
Verschil: -15
Ondanks de behoorlijke daling is het nog steeds Schachts populairste spel in de lijst.
"Aangenaam tussendoortje door de relatief korte speeltijd. Verrassend complex om te spelen. Nooit zeker wie er gaat winnen, wat ik een groot voordeel vind." (Rik)

36. Yspahan
(Sébastien Pauchon, Ystari, QWG Games, 2006)
Positie vorig jaar: 23
Verschil: -13
Yspahan gaat wat tegen de trend in. Waar dobbelspellen het in deze lijst erg goed doen, krijgt Yspahan wel een tikje.
"Leuk dobbelspel uit de stal van Ystari." (Jeroen)


35. Age of Empires III
(Glenn Drover, Eagle Games, 2007)
Positie vorig jaar: 45
Verschil: +10
Een werkschaffingsspel uit het zwaardere kaliber. Het is een populair genre. Ondanks de redelijk hoge notering en de mooie stijging ten opzchte van vorig jaar komen we er hierna nog zeker een aantal tegen.


34. Galaxy Trucker
(Vlaada Chvátil, Czech Games Edition, QWG Games, 2007)
Positie vorig jaar: 89
Verschil: +55
Dit moet haast wel een van de meest succesvolle spellen van QWG zijn. Erg populair, en het is ook niet een heruitgave van een al wat ouder spel. En in dit genre zijn er niet zoveel spellen, dus van andere spellen in de eigen catalogus heeft het ook niet zo'n last. Ik zie dit nog wel verder stijgen.
"Omdat het zo hilarisch is; wat is er nou mooier dan je tegenstanders met een half vernietigd ruimteschip door de melkweg te zien cruisen?" (Bart)
"Hilarisch als je ziet hoe de schepen van medespelers in stukken uit elkaar vallen." (Sven)

33. Tikal
(Wolfgang Kramer en Michael Kiesling, Ravensburger, 1999)
Positie vorig jaar: 18
Verschil: -15
K&K waren goed bezig rond de eeuwwisseling. Ondanks de daling mag dit toch wel een klassieker genoemd worden. Eigenlijk een schande dat het al weer zeven jaar geleden is dat ik dit voor het laatst speelde.
"Prachtig spel. Ontzettend leuk om te spelen waarbij je altijd veel meer wilt dan je in 10 stapjes kunt doen." (Rik)

32. Taj Mahal
(Reiner Knizia, alea/QWG Games, 2000)
Positie vorig jaar: 27
Verschil: -5
Een beetje gedaald, maar toch nog steeds een van de populairste spellen van Knizia. Als we dit eens aan al die pokeraars voorlegden, misschien wordt het nog wel een ontzettende hit. Ja, vast.

"Topspel! Heerlijk om mensen tegen elkaar uit te spelen om toch door te gaan. Tot het gaatje en dan nog met lege handen eindigen. Superspel!" (Jeroen)
"Wat een mooi spel vind ik dit. Prachtig design, maar ook een prachtig spelontwerp van Knizia. Mijn Knizia-favoriet. En een bonuspunt voor de mooie spelkaarten." (Axel)

31. Cuba
(Michael Rieneck & Stefan Stadler, Eggert Spiele/The Game Master, 2007)
Positie vorig jaar: 93
Verschil: +62
En daar hebben we dan de hardste stijger van de lijst. Van de spellen die er vorig jaar ook al in stonden natuurlijk, want we hebben nog drie nieuwe binnenkomers te gaan.
"Prachtig speelbord, aantrekkelijk thema en leuke combinatie van opbouwen en omkopen." (Joan)
"Wat een ontzettend gaaf spel, dat je op vele manieren kunt winnen (en dus ook verliezen). Op welk paard wed je? Veel interactie en met 4 spelers zit je elkaar stevig in de weg." (Rik)
"Een spel dat volgens mij de perfecte strategische mix inhoudt van diverse spelelementen die we terugvinden in andere klassiekers. Duidelijk beter dan Caylus, Puerto Rico of De Kathedraal." (Sven)

Het zijn dus de mainstream borspellen, die ik dan ook allemaal wel een keer gespeeld heb. Al gold dat vorig jaar niet voor Age of Empires, Galaxy Trucker en Cuba.

zaterdag 9 mei 2009

De top-100 2009: 41-50

Met het betreden van de top-50 komen we op bekend terrein. Hier vinden we voorlopig de laatste nieuwe binnenkomer, direct op 50.

50. Saboteur
(Frederic Moyersoen, Amigo, 2004)
Positie vorig jaar: (-)
Verschil: nieuw
Na Bang en Weerwolven (en een beetje Shadows over Camelot) alweer een spel met verborgen rollen, en weer een nieuwe in de lijst. Je zou haast van een trend gaan spreken. De tijd is rijp voor Koetsrit naar de Duivelsburcht (of zoiets).
"Kan er niets aan doen, ik vind dit spel erg leuk op de juiste momenten." (Valentijn)

49. Magic: the Gathering
(Richard Garfield, Wizards of the Coast, 1993)
Positie vorig jaar: 39
Verschil: -10
Kijk, hier krijg ik jeugdsentiment van. Ik heb gespeeld van The Dark tot aan Mercadian Masques, wat betekent dat ik al een jaar of tien gestopt ben. Het stond dit jaar niet meer in mijn lijstje, maar Magic houdt altijd een speciaal plekje in mijn hart. Een beetje gedaald, maar dit verdwijnt niet zo maar uit de top-100.
"Ik speel het al jaren, de variatie en uitdaging samen met het prachtige uitgewerkte thema maken het een blijvertje." (Wim)
"Speel het te weinig, maar als ik het speel, speel ik het de hele avond." (Rik)

48. Wizard
(Ken Fisher, Amigo, 1984)
Positie vorig jaar: 43
Verschil: -5
Een verlies van vijf plaatsen is bijna betekenisloos op deze positie, dus Wizard blijft onverminderd populair. Het is nog steeds een van de grootste wereldraadsels waarom 999 Games dit spel nog niet heeft uitgebracht. Een gegarandeerd kassucces, wat ik je brom. Almere, lezen we dit?
"Vorig jaar buiten mijn top-20 gevallen, maar afgelopen jaar paar keer weer gespeeld. Wie weet staat Wizard volgend jaar wel op nummer 1." (Axel)

47. Morgenland
(Richard Breese, Hans im Glück/999 Games, 2000)
Positie vorig jaar: 35
Verschil: -12
Weer een spel dat toch een paar plaatsjes gedaald is. Maar ondanks dat dit al een tijdje in de ramsj zit, blijft het populair. Moest het dit jaar zonder eerste plaats stellen, maar stond nog bij genoeg mensen in de top-10.
"Spannend biedspel, waarbij de interactie groot is. Makkelijk uit te leggen, moeilijk om te spelen vanwege de vraag wat je tegenstanders denken." (Rik)

46. Amon-Ra
(Reiner Knizia, Hans im Glück/999 Games, 2003)
Positie vorig jaar: 31
Verschil: -15
Alweer het derde spel uit dit lijstje dat een 'tiental' is gezakt. Maar ook dit is een hardnekkige, en zal denk ik niet zomaar uit de lijst verdwijnen.
"Briljant spel." (Marcel)

45. Genius
(Reiner Knizia, Kosmos/999 Games, 2004)
Positie vorig jaar: 66
Verschil: +21
Hehe, eindelijk weer eens een stevige stijger. Dat dit spel het goed blijft doen is niet zo heel raar. Vlot, toegankelijk, voldoende diepgang en met alle spelersaantallen goed te spelen. Niet voor niets zijn er in Duitsland al een meer dan vijf varianten verschenen.
"Met iedereen te spelen, altijd anders en een stuk leuker en vlotter dan Rummikub/Scrabble." (Wim)

44. Take 5!
(Wolfgang Kramer, Amigo/999 Games, 1994)
Positie vorig jaar: 33
Verschil: -11
Ook na 15 jaar nog steeds een van de ultieme 'vullers'. Gezien de concurrentie in dat genre een knappe prestatie. Het helpt ongetwijfeld dat je dit prima met 10 spelers kunt doen.

"Hilarisch kaartspel. Het leuke van dit spel is als je het met meer dan 4 speelt het volstrekt onvoorspelbaar wordt en je dus echt een melig spel krijgt. Speel je met 4 of minder, dan komt er toch nog enige tactiek bij kijken." (Rik)

43. Can't Stop
(Sid Sackson, Hasbro, 1980)
Positie vorig jaar: 63
Verschil: +20
Met al die nieuwe dobbelspellen in de lijst is het natuurlijk niet vreemd dat deze klassieker zo hard stijgt. Het is nog steeds een van de beste in het genre.
"Wie lef heeft en doorgaat, en natuurlijk geluk heeft met de dobbelstenen, gaat winnen. Maar ja, je moet een keer stoppen; maar wanneer? Als je een avondje bordspellen wilt afsluiten met iets anders, is dit de perfecte optie." (Stefan)

42. Diplomacy
(Allan Calhammer, Avalon Hill, 1959)
Positie vorig jaar: 25
Verschil: -17
Diplomacy, 'Dip' voor intimi, is dit jaar 50 geworden. De daling op deze lijst is maar een hele kleine smet, want deze hele lijst is al lang vergeten als Diplomacy nog steeds overal ter wereld gespeeld wordt. Een Klassieker met grote K.
"Voor als je je vrienden kwijt wilt." (Eugene)
"Een absolute klassieker. Niet voor iedereen, maar met zeven geschikte spelers en een heleboel tijd een fantastische ervaring." (Marcel)

41. Yinsh
(Kris Burm, Don & Co, 2003)
Positie vorig jaar: 17
Verschil: -24
Hier komen we het eerste spel tegen dat uit de top-20 gezakt is (er volgen nog 4). Yinsh heeft hier misschien te lijden onder de populariteit van Tzaar, maar eindigt nog wel tien posities hoger. Zijn volgend jaar de rollen misschien omgedraaid?
"Een potje Yinsh is altijd spannend, en in welk ander spel wordt degene die voor ligt in de strijd ook daadwerkelijk steeds zwakker?" (Bart)
"Een klassieker, elegant en elke zet spannend." (Sander)

Vorig jaar had ik bijna Diplomacy gespeeld, maar een ziek gezin gooide roet in het eten. Misschien dit jaar een herkansing. Dus helaas slechts negen van de tien gespeeld. Maar die negen heb ik dan ook allemaal in bezit.